Een tekort aan slaap verandert niet alleen de motivatie om te gaan lopen, maar ook de manier waarop het lichaam beweegt. Uit onderzoek van de KU Leuven blijkt dat slaapgebrek leidt tot meetbare veranderingen in het looppatroon, wat meer inzicht geeft in het verband tussen slaap en blessurerisico.
Minder stijfheid in het been
Wanneer lopers onvoldoende hebben geslapen, verstijven ze hun voorste been minder vóór de landing. Dat zorgt ervoor dat de voet langer contact maakt met de grond en dat het aantal stappen per minuut daalt. "Je moet je been actief voorbereiden op het contact met de grond", zegt onderzoeker Maura Seynaeve van de KU Leuven in België tegen newscientist.com. "Wanneer je slaaptekort hebt, ben je minder alert en minder aanwezig in het moment. Dat is althans mijn hypothese."
Eerder onderzoek richtte zich vooral op de invloed van slaaptekort op prestaties, blessuregevoeligheid en fysiologische factoren zoals hartslag en zuurstofopname. Volgens Seynaeve is dit de eerste studie die kijkt naar de invloed op de manier waarop mensen bewegen.
Opzet van het onderzoek
De onderzoekers lieten elf mannen en twintig vrouwen twee keer op een loopband lopen, met een week tussen beide sessies. De runs bestonden uit intervallen met oplopende intensiteit, gebaseerd op een eerdere fitheidstest van elke deelnemer. Voorafgaand aan één van de runs mochten de vrijwilligers helemaal niet slapen; voor de andere run sliepen ze normaal. De bewegingen werden geregistreerd met een versnellingsmeter op de heup en een bewegingscamera.
Omdat loopstijlen sterk verschillen tussen individuen, konden de onderzoekers op basis van één enkele run niet vaststellen of een willekeurig persoon slaaptekort had. Wel vonden ze voor elk individu significante verschillen tussen beide runs. Zo nam het aantal stappen per minuut bij slaaptekort af met één tot drie stappen bij dezelfde snelheid. Ook bleef de voet langer in contact met de grond.
Relevantie voor blessurepreventie
De bevindingen kunnen belangrijk zijn voor het begrijpen van blessures bij lopers. Een veranderd looppatroon door vermoeidheid kan de belasting op gewrichten en spieren beïnvloeden, wat het risico op overbelasting mogelijk vergroot. De onderzoekers benadrukken dat verdere studies nodig zijn om het verband tussen slaaptekort, loopstijl en blessures precies in kaart te brengen.
Voor beginnende lopers is het volgens runnersworld.com belangrijk om rustig op te bouwen en naar het lichaam te luisteren. Een goed trainingsplan dat aansluit bij de eigen fitheid en levensstijl helpt om blessurevrij te blijven en vooruitgang te boeken, aldus het tijdschrift. Ook wikihow.com adviseert beginnende lopers om te focussen op een goede houding en een duurzaam tempo, zodat het lopen vol te houden is. Daarnaast benadrukt everydayhealth.com dat een goede warming-up en het dragen van geschikt schoeisel essentieel zijn om blessures te voorkomen.
De resultaten van het Leuvense onderzoek tonen aan dat slaap een onderbelichte factor is in trainingsschema's. Waar veel aandacht uitgaat naar voeding, rustdagen en opbouw, blijkt ook de nachtrust van directe invloed op de biomechanica van het lopen.