De James Webb Space Telescope (JWST) heeft een nieuwe reeks beelden geproduceerd van de NGC 2392, in de astronomie beter bekend als de Leeuwennevel. Dankzij de geavanceerde infraroodtechnologie van de telescoop is er nu een scherper inzicht mogelijk in de complexe opbouw van deze planetaire nevel dan bij eerdere waarnemingen. De nevel dankt haar naam aan de specifieke vorm die, wanneer men er frontaal naar kijkt, sterk doet denken aan het gezicht van een leeuw.
Hoewel de Hubble Space Telescope deze nevel reeds rond het jaar 2000 in beeld had gebracht, boden die beelden vooral een zicht op waasachtige, komeetvormige structuren. De nieuwe data van de JWST gaan echter een stap verder in precisie. Volgens berichtgeving van universetoday.com is dit het tot nu toe helderste beeld van de nevel dat ooit is vastgelegd. Dit resultaat is bereikt door gegevens te combineren van twee specifieke instrumenten: de Near-Infrared (NIRI) en de Mid-Infrared (MIRI) instrumenten.
Waar optische beelden van Hubble een goede basis boden, maken de infraroodinstrumenten van de Webb-telescoop het mogelijk om kenmerken te accentueren die voorheen verborgen bleven. In de nieuwe opnames zijn compacte stofklonten zichtbaar, die in kleuren als rood, oranje en geel verschijnen. Deze klonten zijn intact gebleven tijdens de expansie van de gaswolk en fungeren als een schild voor het materiaal dat erachter ligt. Daarnaast is de waas van geïoniseerd gas nu veel nauwkeuriger in kaart gebracht. Deze visuele data maken deel uit van de uitgebreide collectie in de nasa.gov, waar de resultaten van de missie worden ontsloten.
Centraal in de Leeuwennevel bevindt zich een witte dwerg, een stellaire rest die in het beeld de positie van de 'neus' van de leeuw inneemt. Deze ster is de drijvende kracht achter de vorming van de nevel. Sterren met een relatief lage massa ondergaan aan het einde van hun levenscyclus geen supernova-explosie. In plaats daarvan worden ze onstabiel wanneer hun voorraad waterstof en helium opraakt, waarna ze beginnen te pulseren en hun buitenste lagen de ruimte in stoten.
De intense straling van de overgebleven witte dwerg drijft dit uitgestoten materiaal vervolgens weg. In het specifieke geval van NGC 2392 was de oorspronkelijke ster rijk aan zuurstof. De resulterende witte dwerg is zo heet dat hij het waterstofgas binnen de gasbel ioniseert, waardoor de gehele bubbel wordt verlicht. De combinatie van de uitgebreide gasomhulling en de schillen van stof en slierten creëert de kenmerkende 'manen' van de leeuw. De beelden van de tonen hoe deze processen de nevel vormgeven.
De expansie van de gasbel zorgt ervoor dat het meeste stof op het pad van de wolk wordt vernietigd. Dit proces resulteert in de complexe structuur van ringen en schillen die nu zo duidelijk zichtbaar zijn. Zoals opmerkt, is het bestuderen van dergelijke structuren, die veelvuldig voorkomen bij planetaire nevels, nog steeds een actueel en belangrijk onderzoeksveld binnen de astronomie.
Dit proces heeft bovendien een grotere kosmische betekenis. Het afstoten van deze lagen door sterren met een lage massa is namelijk de primaire manier waarop het grootste deel van het waarneembare stof in het universum wordt geproduceerd. Omdat de krachten die de nevel vormgeven nog steeds actief zijn, zal het uiterlijk van de Leeuwennevel blijven evolueren naarmate het gas en stof verder weg migreren van de stellaire kern.