Een volledige instorting van de Atlantic Meridional Overturning Circulation (AMOC), het systeem van oceaanstromingen dat Europa's gematigde klimaat in stand houdt, wordt vaak gezien als een onomkeerbaar klimaatscenario. Toch wijst recent onderzoek uit dat dit proces mogelijk niet permanent is. Wanneer de wereldwijde temperaturen zouden dalen, zou de stroming in theorie kunnen worden gerevitaliseerd.
De gevolgen van een stopzetting van de AMOC zouden echter catastrofaal zijn. Volgens een analyse van newscientist.com zou dit kunnen leiden tot extreme winters in Europa die vergelijkbaar zijn met een ijstijd, een stijging van de zeespiegel langs de Noord-Amerikaanse kust en grote verstoringen van de moessons in Afrika en Azië.
Lineair verband met temperatuur
De hoop op herstel komt voort uit het werk van Chuncheng Guo van het Deense Meteorologisch Instituut. Hij stelt dat er een sterke lineaire relatie bestaat tussen de gemiddelde temperatuur op aarde en de reactie van de AMOC. Waar veel eerdere studies zich concentreerden op het bereiken van een kritiek 'kantelpunt' door opwarming, is er minder onderzoek gedaan naar wat er gebeurt als die opwarming wordt teruggedraaid. Uit de bevindingen van blijkt dat de stroming haar kracht relatief snel kan terugwinnen zodra de wereldwijde temperatuur daalt.
Simulaties en resultaten
Om deze hypothese te testen, gebruikten Guo en zijn team een geavanceerd klimaatmodel. In deze simulaties werd rekening gehouden met diverse factoren, waaronder de stijgende luchttemperaturen en het smelten van de ijskap op Groenland. De onderzoekers hanteerden een scenario waarin de temperatuur met 0,2 graden Celsius per decennium steeg, wat iets trager is dan de huidige trend.
De resultaten tonen aan dat de AMOC over een periode van enkele eeuwen weliswaar aanzienlijk in kracht zou afnemen, maar niet volledig zou stoppen. Zo meldt dat de stroming zelfs bij een extreme opwarming tot 10 graden Celsius niet volledig zou uitdoven.
De technologische uitdaging
Hoewel de wetenschappelijke theorie ruimte biedt voor herstel, is de praktische uitvoering hiervan momenteel onmogelijk. Om de AMOC te redden na een eventuele instorting, zou de mensheid eerst een staat van netto nul emissies moeten bereiken en vervolgens de wereldtemperatuur actief moeten verlagen. Dit vereist de verwijdering van gigantische hoeveelheden koolstofdioxide uit de atmosfeer om deze permanent op te slaan.
Het fundamentele probleem is dat de technologie om CO2 op deze schaal te verwijderen simpelweg nog niet bestaat. Zoals beschreven door , is er een aanzienlijke kloof tussen wat theoretisch mogelijk is en wat technisch haalbaar is. Hierdoor blijft de prioriteit liggen bij het voorkomen van de instorting, aangezien een hersteloperatie een ongekende technologische inspanning zou vergen.