Extreemrechtse partijen hebben hun klimaatstrategie flink bijgestuurd. Ze ontkennen de opwarming van de aarde steeds vaker niet. In plaats daarvan presenteren ze het overheidsbeleid dat die opwarming moet tegengaan als de echte crisis. De Canadese socioloog Jacob McLean heeft daar een naam voor: 'autopopulisme'.
Volgens een analyse van apache.be positioneren deze politici zich als de belangrijkste verdedigers van de automobilist. De focus verschuift van de ecologische impact van klimaatverandering naar felle kritiek op maatregelen die de uitstoot van broeikasgassen moeten beperken. Door het klimaatbeleid doelbewust tot crisis te bombarderen, proberen die partijen hun kiezers te mobiliseren.
De auto als symbool
Autopopulisme staat niet op zichzelf. Het is onderdeel van een bredere communicatiestrategie. McLean stelt dat pro-autopolitiek strategisch wordt gekoppeld aan andere standpunten, zoals een strenge retoriek tegen migratie. De auto fungeert daarbij als symbool.
Zo vormen die partijen een breed front tegen wat zij zien als beperkingen opgelegd door een elite. Die dynamiek kwam recent duidelijk naar voren in Europese campagnes. Vooral in Zweden en Duitsland laten ze zien hoe de koppeling tussen auto en anti-migratie electoraal gewin oplevert.
Verzet tegen 'aanvallen op de gewone burger'
Binnen deze stroming is de auto niet langer alleen een vervoersmiddel. Het is een politiek instrument. Leggen overheden beperkingen op aan fossiele brandstoffen of investeren ze in alternatieven voor de auto? Dan wordt dat geframed als een directe aanval op de gewone burger.
De partijen profileren zich zo als ultieme beschermers van de automobilist. Ze claimen de belangen van hun kiezers te behartigen. Door het klimaatbeleid als crisis te bestempelen, verschuift het debat: niet langer over de wetenschappelijke noodzaak van emissiereductie, maar over sociaaleconomische rechtvaardigheid en persoonlijke autonomie.
Van ontkennen naar aanvallen
De analyse van McLean past in een bredere trend. Populistische bewegingen herdefiniëren thema's om hun achterban te versterken. Klimaatverandering simpelweg ontkennen? Dat doen veel bewegingen niet meer. Ze vallen de voorgestelde oplossingen van de gevestigde politiek aan.
Door de focus te verleggen naar de auto, raken die partijen een emotionele snaar bij kiezers die zich gepasseerd voelen door de energietransitie. De combinatie met migratievraagstukken zet dat algemene gevoel van onbehagen om in een concreet politiek programma, dat zich afzet tegen progressieve hervormingen.