De Europese Unie heeft haar grip op de digitale markt verder aangescherpt door drie prominente techbedrijven officieel te classificeren als 'zeer grote online platforms' (VLOPs). Het gaat hierbij om de makers van ChatGPT (OpenAI), het sociale forum Reddit en het gamingplatform Roblox. Door deze aanwijzing vallen deze diensten voortaan onder het strengste regime van de Digital Services Act (DSA).
Volgens berichtgeving van tweakers.net betekent deze status dat de betreffende bedrijven aan aanzienlijk zwaardere verplichtingen moeten voldoen dan kleinere platforms. De DSA is ontworpen om de verspreiding van illegale inhoud tegen te gaan en de transparantie van algoritmes te vergroten. Voor platforms met een enorm bereik, zoals de drie genoemde partijen, stelt de EU dat de risico's voor de samenleving groter zijn, wat een intensiever toezicht rechtvaardigt.
Strengere regels voor AI en content
De toevoeging van OpenAI is bijzonder relevant gezien de razendsnelle groei van generatieve AI. De Europese Commissie wil hiermee voorkomen dat desinformatie op grote schaal wordt verspreid via AI-chatbots. Ook Reddit en Roblox, die beide een enorme gebruikersbasis hebben — vaak bestaande uit jongeren in het geval van Roblox — moeten nu transparanter rapporteren over hoe zij moderatie toepassen en hoe hun aanbevelingssystemen werken.
Bedrijven die als VLOP zijn aangemerkt, moeten periodiek risicoanalyses uitvoeren en externe audits ondergaan. Indien zij niet voldoen aan de regels van de DSA, riskeert de EU boetes die kunnen oplopen tot een percentage van de wereldwijde jaaromzet. Dit instrument geeft de Europese Commissie de macht om direct in te grijpen bij systemische risico's, zoals de beïnvloeding van verkiezingen of de verspreiding van schadelijke content.
Reacties uit de tech-community
Binnen de internationale techgemeenschap wordt de stap over het algemeen positief ontvangen, al is er ook discussie over welke platforms nog meer in het vizier van Brussel zouden moeten komen. In een discussie op ycombinator.com wordt gesuggereerd dat ook grote gaming-ecosystemen zoals PlayStation en Xbox aan de beurt zouden kunnen zijn. Er wordt daar specifiek gewezen op het PlayStation Network (PSN), dat naar verluidt meer dan 125 miljoen actieve gebruikers bedient. De vraag die daar gesteld wordt, is of de schaal van dergelijke netwerken niet zou moeten leiden tot de verplichting om alternatieve app-stores toe te staan op consoles zoals de PS5, in lijn met de geest van de Europese regelgeving.
Waarom dit ertoe doet
Voor de gemiddelde gebruiker betekent deze ontwikkeling dat er meer grip komt op de manier waarop content wordt gefilterd en gepresenteerd. De DSA dwingt platforms om minder 'black box'-methodes te gebruiken en meer inzicht te geven in waarom bepaalde berichten worden getoond of verwijderd. Voor de techsector markeert dit een verschuiving waarbij de EU niet langer alleen kijkt naar traditionele sociale media zoals Facebook of X, maar ook naar nieuwe vormen van interactie zoals AI-interfaces en metaverse-omgevingen.