Tientallen supermarkten in België en verschillende andere Europese landen zijn het slachtoffer geworden van een gecoördineerde cyberaanval op hun koelsystemen. De aanval zorgde voor een gevaarlijke temperatuurstijging in koelcellen en diepvriezers, wat leidde tot grootschalige voedselverspilling en operationele chaos.
De aanval werd begin november duidelijk toen diverse Belgische ketens, waaronder Delhaize, Carrefour en Spar, kampten met defecte koelinstallaties. Volgens berichtgeving van vrt.be steeg de temperatuur in sommige systemen sinds de vroege ochtend van 2 november tot wel 15 graden. Bij Delhaize werden ongeveer 40 filialen in zowel Vlaanderen als Wallonië getroffen, terwijl Carrefour België melding maakte van 15 getroffen winkels. Ook enkele zelfstandige uitbaters van Spar ondervonden problemen.
De impact van de sabotage was in sommige gevallen extreem. In een liveblog van vrt.be wordt gemeld dat de temperatuur in Estland ook opliep. In België leidde de aanval tot aanzienlijke financiële schade; een Proxy Delhaize in Hoepertingen mogelijk voedingswaren moest weggooien. Naast supermarkten werden ook andere winkels geraakt. De verstoringen beperkten zich niet tot België; er werden soortgelijke incidenten gemeld in Zweden, Estland, Luxemburg en Ierland.
Aanwijzingen voor Russische banden
De aard van de aanval wijst volgens experts op een doelbewuste actie van een geavanceerde actor. Xavier Bellekens, CEO van het Schotse cybersecuritybedrijf Lupovis, stelt dat een hackersgroep met banden met de Russische staat mogelijk achter de sabotage zit. Zijn bedrijf detecteerde tussen 20 en 30 oktober een ongebruikelijk hoog aantal inbraakpogingen — in totaal 256 — op nagebootste controlesystemen van Danfoss, met een piek op 26 oktober.
Volgens vrt.be wijzen zowel de gebruikte servers als de technische methodiek op Russische connecties. Bellekens suggereert dat de aanval bedoeld was om te demonstreren dat cruciale delen van de Europese infrastructuur kwetsbaar zijn en dat er effectieve schade kan worden aangericht.
Strategische context en reactie
De focus op België als doelwit is volgens experts niet toevallig. In een jaarrapport van Microsoft wordt beschreven dat België steeds vaker een doelwit is van natiestaten, waaronder Rusland. Bart Asnot van Microsoft België en Luxemburg legt in een podcast van vrt.be uit dat de strategische ligging van het land, als gastheer van internationale organisaties zoals de NAVO en Eurocontrol, het land een aantrekkelijk doelwit maakt voor spionage en sabotage.
De ernst van de situatie leidde tot directe actie vanuit Brussel. De Europese Commissie heeft vergaderd om de crisis te bespreken, zoals bevestigd door .
Terwijl de supermarkten probeerden hun operaties te herstellen, beschreef nrc.nl het incident als een sabotage van vriezers en koelkasten, waarbij Delhaize zelf sprak van een "IT-incident" bij de koelinstallaties. Voor particulieren met slimme apparaten is het risico volgens de huidige analyses voorlopig beperkt.