Nieuw onderzoek suggereert dat de timing van bloedafnames een significante invloed kan hebben op de resultaten. Hierdoor bestaat het risico dat mensen met bloedarmoede niet correct worden gediagnosticeerd of onterecht worden uitgesloten van bloeddonatie.
De samenstelling van menselijk bloed is geen constante factor, maar fluctueert gedurende de dag en over de verschillende seizoenen. Volgens een artikel van newscientist.com kan een bloedtest die in de ochtend wordt uitgevoerd, subtiel andere resultaten geven dan een test in de avond. Deze variaties kunnen cruciaal zijn voor patiënten wier waarden zich precies op de grens van de diagnostische drempelwaarden bevinden.
De rol van hemoglobine en ferritine
Bloedarmoede, ook wel anaemia genoemd, treedt op wanneer het aantal rode bloedcellen lager is dan normaal, of wanneer deze cellen onvoldoende hemoglobine bevatten. Hemoglobine is het eiwit dat verantwoordelijk is voor het transport van zuurstof in het lichaam. Zoals beschreven door nature.com, wordt bloedarmoede gedefinieerd als een reductie in het aantal circulerende erytrocyten of een tekort aan de hoeveelheid hemoglobine.
In een recent onderzoek richtte Sophie Wehrens van de Sanquin Bloedbank in Amsterdam zich op de concentraties van hemoglobine en ferritine, een eiwit dat dient voor de opslag van ijzer. Door bloedmetingen van ongeveer een half miljoen Nederlanders te analyseren die zich tussen 2013 en 2023 als donor hadden geregistreerd, stelden de onderzoekers vast dat deze waarden seizoensgebonden variëren. De resultaten laten zien dat de spiegels van hemoglobine en ferritine hun piek bereiken in december en hun laagste punt bereiken.
Medische chronobiologie
De ontdekking dat bloedcomponenten schommelen, past binnen het bredere veld van de medische chronobiologie. Tami Martino van de University of Guelph in Canada, die niet betrokken was bij het onderzoek, benadrukt dat het moment van meten bijna net zo belangrijk kan zijn als wat er precies gemeten wordt. Kleine verschillen in waarden kunnen bepalend zijn voor het label 'gezond' of 'ziek', zeker wanneer iemand net op de grens van de normen zit.
Naast de seizoensinvloeden zijn er ook dagelijkse schommelingen. Rode bloedcellen vertonen dagelijkse veranderingen in de chemische toestand van hemoglobine. Deze variaties kunnen signalen beïnvloeden die bloedvaten bij de huid verwijden, wat op zijn beurt bijdraagt aan schommelingen in de lichaamstemperatuur.
Algemene functies van het bloed
Om de impact van deze schommelingen te begrijpen, is het essentieel om de basisrol van bloed te kennen. Volgens de clevelandclinic.org is bloed een gespecialiseerde vloeistof die constant door het lichaam stroomt om zuurstof en voedingsstoffen naar de weefsels te transporteren en afvalstoffen te verwijderen. Het bestaat uit plasma, rode bloedcellen, witte bloedcellen en bloedplaatjes. Terwijl witte bloedcellen infecties bestrijden en plaatjes helpen bij de bloedstolling, zijn het specifiek de rode bloedcellen die de zuurstofvoorziening waarborgen.
Gevolgen voor de zorg en donatie
De variabiliteit in bloedwaarden heeft directe gevolgen voor zowel de klinische praktijk als de bloedvoorziening. Wanneer iemand op een 'laag' moment in het jaar of de dag wordt getest, kan dit leiden tot een diagnose van bloedarmoede, terwijl de waarden op een ander moment wellicht binnen de norm zouden vallen. Omgekeerd kunnen gevallen van bloedarmoede over het hoofd worden gezien als de test plaatsvindt tijdens een natuurlijke piek in de hemoglobinespiegel.
Daarnaast beïnvloeden deze schommelingen de geschiktheid van bloeddonoren. Lage waarden van ijzer of hemoglobine kunnen ertoe leiden dat een donor wordt beoordeeld als niet gezond genoeg om bloed te geven, terwijl dit een tijdelijk effect van de biologische klok zou kunnen zijn. Hoewel sommige websites, zoals co.uk, beperkte toegang bieden tot specifieke informatie over dergelijke medische screenings, onderstreept het onderzoek van Sanquin de noodzaak om rekening te houden met tijdstippen bij medische evaluaties.