In de aanloop naar de tweede ronde van de Braziliaanse presidentsverkiezingen, die gepland staat voor 25 oktober, is een scherpe discussie ontstaan over de neutraliteit van kunstmatige intelligentie. Medestanders van de zittende president Luiz Inácio Lula da Silva stellen dat AI-instrumenten van Meta een ongelijkwaardige rol spelen in de campagne, wat mogelijk een impact heeft op de uiteindelijke uitslag.
Beschuldigingen van algoritmische bias
De campagne van de linkse president Lula heeft Meta, het moederbedrijf van platforms zoals Facebook, Instagram en WhatsApp, formeel beschuldigd van het bevoordelen van de rechtsconservatieve uitdager Flávio Bolsonaro. Volgens newscientist.com richten de klachten zich op het selectief blokkeren van door AI gegenereerde content en het onderdrukken van specifieke berichten. Daarnaast werd er gewezen op de tijdelijke schorsing van het advertentieaccount van de campagne van Lula.
Een specifiek punt van kritiek is de werking van de Meta AI-chatbot binnen WhatsApp. Er zijn bewijzen verspreid waaruit blijkt dat de chatbot weigert om campagnemateriaal voor Lula te genereren, terwijl verzoeken voor afbeeldingen van "Flávio" wel direct worden ingewilligd. De campagne van Lula heeft screenshots overlegd aan het kieshof waarin wordt gesteld dat de AI het verkiezingsnummer van Bolsonaro (nummer 22) koppelt aan fictieve politici. Ook een vertaalfout wordt aangehaald: de zin "Flávio futuro presidiário" (Flávio toekomstige gevangene) zou door de AI zijn vertaald als "Flávio future", zoals meldt.
Reactie van Meta en juridische context
Meta heeft de beschuldigingen van politieke inmenging afgewezen en bestempelt deze als ongefundeerd. In een verklaring gaf het bedrijf toe dat het advertentieaccount van Lula per abuis voor een uur was geschorst. Wat betreft de chatbot stelt Meta dat prompts die direct verwijzen naar de namen "Lula" en "Bolsonaro" worden geblokkeerd om de neutraliteit te waarborgen. Echter, prompts met de voornamen "Luiz" of "Flávio" worden wel toegestaan, een nuance die volgens de campagne van Lula de ongelijkheid juist in de hand werkt, aldus .
De kwestie heeft inmiddels ook internationale en juridische aandacht gekregen. Braziliaanse kiesaanklagers stellen dat Meta niet volledig heeft voldaan aan gerechtelijke bevelen om een gelijke behandeling van beide kandidaten te garanderen. Daarnaast hebben mensenrechtenexperts van de Verenigde Naties hun zorgen geuit over de mogelijke ongelijkwaardige behandeling van de twee campagnes, zoals beschreven door .
Impact op het democratische proces
Met de naderende tweede ronde op 25 oktober blijft de vraag centraal staan in hoeverre algoritmen en AI-modellen onbedoeld of bewust politieke voorkeuren kunnen versterken. De campagne van Lula blijft ontevreden over de uitleg van Meta en ziet de technische fouten en blokkades als een systematische belemmering van hun bereik. Deze situatie in Brazilië weerspiegelt een bredere wereldwijde zorg over de transparantie van AI-tools in democratische processen en de macht van grote techbedrijven over de informatievoorziening.