De instroom van nieuwe leefloners bij de OCMW's ligt beduidend hoger dan de federale regering had voorspeld. Waar de regering-De Wever eerder uitging van een derde van de getroffen werklozen, blijkt uit nieuwe cijfers die VRT NWS kon inkijken dat intussen ruim de helft van de uitkeringsverliezers een beroep doet op het OCMW. vrt.be leidt zo tot een veel zwaardere belasting van de lokale besturen dan begroot.
Sinds begin 2026 verliezen langdurig werklozen na twee jaar hun uitkering. In Vlaanderen alleen al zouden volgens de RVA in de eerste twee jaar 57.400 personen zonder inkomen vallen. De regering trok in de zomer van 2025 nog 234 miljoen euro extra uit voor de opvang, nadat een eerder bedrag van 50 miljoen als onvoldoende was bestempeld. vvsg.be dat bij de vierde golf van uitkeringsverliezers één op de vijf een leefloon had aangevraagd. Uit de meest recente peiling van augustus blijkt dat aandeel nu opgelopen tot meer dan de helft.
Die cijfers leggen een fundamentele onderschatting van de impact bloot. demorgen.be plaatst de hogere instroom de OCMW's voor een bijzonder zware opdracht. Annemie Wauman, voorzitter van de Federatie Vlaamse OCMW Maatschappelijk Werkers, waarschuwde eind 2025 al in een achtergrondartikel op Sociaal.Net dat "de emmer al tot de rand gevuld was" en dat die nu zeker zou overlopen. Verschillende OCMW's hebben extra personeel moeten aanwerven om de toevloed aan aanvragen te verwerken. In Antwerpen ging het om 35 bijkomende medewerkers, terwijl het OCMW in Oostende strengere toekenningsvoorwaarden invoerde om de stroom beheersbaar te houden.
Ook financieel dreigen de lokale besturen in de knel te komen. Zij draaien op voor 35 tot 45 procent van het leefloon, afhankelijk van de gemeentegrootte. De federale compensatieregeling voorziet in een trapsgewijze terugbetaling, maar die percentages dalen stapsgewijs. vlaamsparlement.be over hoe de OCMW's deze operatie zouden kunnen bolwerken. Voor wie pas vanaf juli 2026 in het leefloon belandt, geldt een aanvullende compensatie van slechts 15 procent bovenop de bestaande tussenkomst. Die bedragen bleken al te krap nog voor de instroom fors hoger uitviel dan verwacht.
De effecten van de vierde golf worden pas echt zichtbaar nu de zomervakantie voorbij is. Of de toestroom nog verder zal aanzwellen, blijft onduidelijk. Vast staat dat de werkelijke druk op de OCMW's veel groter is dan bij de stemming van de maatregel was voorzien, en dat de federale regering het aantal nieuwe leefloners grondig heeft onderschat.