Wetenschappers hebben een nieuwe verklaring gevonden voor de langdurige geologische activiteit op de maan. Waar men voorheen aannam dat de maan relatief snel na haar ontstaan was afgekoeld, wijst recent onderzoek erop dat de zwaartekracht van de aarde een cruciale rol heeft gespeeld bij het warm houden van het binnenste van onze natuurlijke satelliet.
Volgens de traditionele wetenschappelijke visie zou de maan, die ontstond na een gigantische botsing tussen de vroege aarde en een ander protoplanetair object, snel zijn uitgekoeld. Omdat de maan aanzienlijk kleiner is dan de aarde, zou de interne hitte die bij de vorming vrijkwam, volgens bestaande modellen snel naar de ruimte zijn ontsnapt. Dit zou betekenen dat de maan al vroeg in haar geschiedenis geologisch inactief zou moeten zijn geworden.
Deze theorie botst echter met fysieke bewijzen die zijn verzameld tijdens ruimteonderzoeken. Tijdens de Chang'e-5 missie werd gesteente uit de regio Oceanus Procellarum geanalyseerd. Uit laboratoriumonderzoek bleek dat sommige van deze monsters pas ongeveer twee miljard jaar geleden zijn ontstaan. Het gaat hierbij om basalten, een type gesteente dat enkel kan ontstaan onder extreme hitte en druk, zoals in actieve vulkanen. Volgens berichtgeving van universetoday.com is het een raadsel hoe dergelijke omstandigheden op de maan nog konden bestaan miljarden jaren na haar vorming.
Om dit fenomeen te verklaren, hebben onderzoekers diverse scenario's onderzocht. Men keek onder andere naar de aanwezigheid van radioactieve elementen zoals kalium en uranium, die warmte produceren tijdens hun verval. Analyses wezen echter uit dat er onvoldoende van deze materialen aanwezig waren om de benodigde hitte voor basaltvorming twee miljard jaar geleden te genereren. Ook de impact van asteroïden werd overwogen, maar de periode van intense bombardementen was reeds voorbij voordat deze specifieke gesteenten werden gevormd.
Een nieuwe verklaring komt uit een studie gepubliceerd in het vakblad Planet. Onderzoekers, waaronder Miao Chen van de Chengdu University of Technology, wijzen op het proces van getijdenverwarming. Zoals beschreven door , ontstaat dit wanneer een hemellichaam wordt vervormd door de zwaartekracht van een groter object terwijl het in een elliptische baan beweegt. De maan werd in feite voortdurend "gekneed" door de aarde.
Deze mechanische vervorming zorgde voor warmte, wat vulkanische activiteit mogelijk maakte lang nadat de oorspronkelijke hitte was verdwenen. Volgens de analyse van werpt dit een nieuw licht op de dynamische relatie tussen de aarde en de maan.
De ontdekking suggereert dat de geologische evolutie van de maan veel complexer was dan voorheen werd aangenomen. De zwaartekracht van de aarde fungeerde als een soort externe motor die het vulkanische hart van de maan in leven hield. Hiermee wordt een belangrijke schakel gelegd in het begrijpen van hoe kleine hemellichamen hun interne warmte kunnen behouden, wat volgens essentieel is voor het begrijpen van de geschiedenis van ons zonnestelsel.