De veronderstelde waterdamppluimen op Jupitermaan Europa, een van de meest opwindende ontdekkingen in de planetaire wetenschap van het afgelopen decennium, blijken mogelijk helemaal niet te bestaan. Nieuwe analyse door dezelfde onderzoekers die de pluimen oorspronkelijk ontdekten, werpt ernstige twijfels op over de eerdere bevindingen.
Oorspronkelijke ontdekking veroorzaakte grote opwinding
In 2014 publiceerde een team onder leiding van Dr. Lorenz Roth baanbrekend onderzoek in het wetenschappelijke tijdschrift Science. Op basis van ultraviolette waarnemingen van de Hubble Space Telescope concludeerden de onderzoekers dat er intermitterende pluimen van waterdamp door de ijskorst van Europa ontsnapten. universetoday.com reikten deze pluimen tot wel 200 kilometer boven het oppervlak van de maan.
De ontdekking had verstrekkende gevolgen voor toekomstig onderzoek. Europa herbergt onder een ijslaag die tot 30 kilometer dik kan zijn een oceaan van vloeibaar water. Als waterdamp uit deze oceaan daadwerkelijk de ruimte in werd gespuwd, zou dat betekenen dat een ruimtevaartuig de oceaan zou kunnen bestuderen zonder door de dikke ijskorst heen te hoeven boren.
Bevestiging leek aanvankelijk te komen
Twee jaar later, in 2016, leek een tweede onderzoeksteam de bevindingen te bevestigen. Ook zij baseerden zich op Hubble-waarnemingen en publiceerden hun resultaten in The Astrophysical Journal. universetoday.com dat ze bij drie van de tien observaties aanwijzingen vonden voor pluimactiviteit.
Opvallend genoeg toonden de onderzoekers in 2016 al voorzichtigheid. Ze schreven dat ze potentiële systematische effecten hadden onderzocht die de statistische analyse zouden kunnen beïnvloeden en artefacten konden creëren, maar geen definitieve verklaring konden vinden voor de waargenomen kenmerken. Tegelijkertijd gaven ze aan dat er redenen waren om voorzichtig te blijven.
Heranalyse door oorspronkelijke ontdekkers
Die voorzichtigheid blijkt nu terecht te zijn geweest. Dr. Lorenz Roth, die het oorspronkelijke onderzoek uit 2014 leidde, heeft samen met zijn team de Hubble-data opnieuw geanalyseerd. universetoday.com, getiteld "Europa's Lyman-α emissions from HST/STIS observa", trekt de eerdere conclusies in twijfel.
Het is opmerkelijk dat dezelfde wetenschapper die de ontdekking deed nu de bevindingen herziet. Dit onderstreept het belang van wetenschappelijke integriteit en de bereidheid om eerdere conclusies te heroverwegen wanneer nieuwe analyses daar aanleiding toe geven.
Gevolgen voor NASA's Europa Clipper missie
De timing van deze herziening is bijzonder relevant. NASA's Europa Clipper ruimtevaartuig is momenteel onderweg naar het Jupitersysteem en zal naar verwachting in 2031 beginnen met het uitvoeren van scheervluchten langs Europa. universetoday.com om deze waterdamppluimen te bestuderen, mits ze daadwerkelijk bestaan.
Als de pluimen inderdaad niet reëel blijken te zijn, betekent dit dat de Europa Clipper andere methoden zal moeten gebruiken om de verborgen oceaan van de maan te onderzoeken. Dit maakt de missie complexer, maar niet onmogelijk. De Clipper beschikt over een uitgebreid pakket aan wetenschappelijke instrumenten die de samenstelling en eigenschappen van Europa's ijskorst en onderliggende oceaan kunnen onderzoeken.
Wetenschappelijke methode in actie
Deze ontwikkeling illustreert hoe de wetenschappelijke methode werkt. Eerdere bevindingen worden voortdurend getoetst, heranalyseerd en indien nodig herzien. universetoday.com lijken de oorspronkelijke detecties mogelijk het gevolg te zijn geweest van meetartefacten of verkeerde interpretatie van de Hubble-data.
De vraag of Europa waterdamppluimen heeft blijft van groot belang voor het begrijpen van deze fascinerende maan. Europa wordt beschouwd als een van de meest veelbelovende locaties in ons zonnestelsel voor het zoeken naar buitenaards leven, dankzij de aanwezigheid van vloeibaar water en mogelijk de juiste chemische omstandigheden.