Na jaren ballingschap lijkt de terugkeer van Carles Puigdemont naar Spanje eindelijk mogelijk. Het Spaanse Grondwettelijk Hof heeft geoordeeld dat de amnestiewet ook geldt voor beschuldigingen van misbruik van overheidsgeld — precies de reden waarom de voormalige Catalaanse leider eerder werd uitgesloten van gratie.
Dat is een beslissende wending in een jarenlange juridische strijd. Eerdere uitspraken van de Spaanse justitie hielden zijn terugkeer nog tegen. Nu valt die blokkade weg.
Waarom bestaat die amnestiewet eigenlijk?
De amnestiewet werd goedgekeurd door het Spaanse parlement — en was geen spontane daad, maar het resultaat van een politieke ruil. Volgens berichtgeving van vrt.be bood Pedro Sánchez de wet aan als toegeving aan twee Catalaanse partijen. In ruil daarvoor gaven de separatisten gedoogsteun aan de regering van Sánchez, die zonder die steun niet kon blijven regeren.
De wet beschermt honderden Catalanen die betrokken waren bij het illegale onafhankelijkheidsreferendum en de daaropvolgende onafhankelijkheidsverklaring. Ook personen die in conflict zijn geraakt met de Spaanse wet vanwege hun streven naar Catalaanse zelfbeschikking, vallen onder de regeling.
Eerst weigering, nu goedkeuring
De weg naar deze uitspraak verliep stroef. Het Spaanse Hooggerechtshof weigerde de wet toe te passen op Puigdemont. De rechter stelde toen dat amnestie niet gold voor misbruik van overheidsgeld en dat Puigdemont een "persoonlijk voordeel" had nagestreefd. Het aanhoudingsbevel tegen de politicus bleef daardoor van kracht, zoals vrt.be destijds meldde.
Het Grondwettelijk Hof draait die redenering nu om: de amnestiewet is juist wél van toepassing op beschuldigingen van misbruik van overheidsgeld. Daarmee maakt het Hof de weg vrij voor Puigdemonts terugkeer naar zijn vaderland, aldus vrt.be.
Wie profiteert er nog meer?
Puigdemont is de centrale figuur in de Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging. Na de afzetting van de Catalaanse regering door de Spaanse overheid vluchtte hij het land uit. Hij bracht een aanzienlijk deel van zijn ballingschap in het buitenland door.
Ook andere voormalige Catalaanse functionarissen profiteren. Voormalige Catalaanse ministers krijgen eveneens amnestie. Voor hen zijn de gerechtelijke procedures zo goed als afgerond, wat ook hun terugkeer naar Spanje vergemakkelijkt, zoals hln.be aangaf.
De amnestie schelt straffen en maakt eerdere veroordelingen ongedaan. In Spanje blijft de maatregel omstreden: rechtsgezinde burgers protesteerden massaal tegen de wet. Juridisch gezien is de blokkade voor de belangrijkste leider van de onafhankelijkheidsstrijd nu echter weggenomen.