De Belgische vroedvrouwenwereld bevindt zich in een complexe situatie waarbij de roep om een eerlijke vergoeding botst met de toegankelijkheid van de zorg voor kwetsbare patiënten. Terwijl de Vlaamse Beroepsorganisatie van Vroedvrouwen (VBOV) de huidige facturatiewijze als onrechtvaardig bestempelt, kiezen diverse praktijken voor de weg van de deconventie om hun financiële levensvatbaarheid te waarborgen.
De structurele ongelijkheid in facturatie
Een centraal pijnpunt in de sector is het huidige systeem waarbij de facturatie enkel gericht is op de moeder. Volgens berichtgeving van hln.be beschouwt de beroepsorganisatie dit als een achterhaald model. De argumentatie hiervoor is dat de zorg van een vroedvrouw na de geboorte niet beperkt blijft tot het welzijn van de moeder, maar integraal de opvolging van de pasgeboren baby omvat. Het huidige systeem houdt geen rekening met de extra inspanningen en de uitgebreide reikwijdte van deze postnatale zorg.
De medische noodzaak voor deze uitgebreide opvolging is evident. Zo wordt bij elk postnataal contact de fysieke en mentale gezondheid van de moeder geëvalueerd, met een specifieke focus op het opsporen van pathologieën zoals pre-eclampsie, kraamvrouwenkoorts of postnatale depressie vroedvrouwen.be. De complexiteit van deze zorgtaken, die ook de veiligheid en hechting van de baby in het oog houden, botst volgens de sector met een vergoedingsstructuur die enkel de moeder als patiënt erkent.
De golf van deconventie in de zorg
Als gevolg van de vermeende structurele onderbetaling hebben verschillende praktijken de beslissing genomen om niet langer volgens het conventietarief te werken. Een concreet voorbeeld is de praktijk ammavita.be, die op 1 januari 2024 is overgegaan tot deconventie. Deze beslissing kwam voort uit een gevoel van grote ontgoocheling in de sector. Hoewel er eerder consensus bestond tussen het RIZIV, de mutualiteiten en de zorgverleners over een noodzakelijke herwaardering, bleek de beloofde financiële verbetering door de Minister van Volksgezondheid niet te worden doorgevoerd .
Deze trend is niet beperkt tot enkele klinieken, maar is zichtbaar in de bredere praktijkvoering. Zo werkt ook de vroedvrouwenpraktijkderegenboog.be in de regio Brugge inmiddels als een gedeconventioneerde praktijk. Voor de patiënt betekent dit dat de vergoedingen door de ziekteverzekering niet langer de volledige kostprijs van de consultatie dekken, wat leidt tot extra kosten voor de burger.
Risico voor de sociale toegankelijkheid
De verschuiving naar deconventie roept ernstige vragen op over de sociale rechtvaardigheid van de gezondheidszorg. Een recent onderzoek van de Christelijke Mutualiteit (CM) wijst uit dat de pre- en postnatale zorg voor financieel kwetsbare vrouwen steeds minder toegankelijk wordt despecialist.eu.
Uit de studie blijkt dat moeders met een verhoogde tegemoetkoming (VT) – zij die door een laag inkomen recht hebben op lagere tarieven – minder vaak gebruikmaken van postnatale zorg via een vroedvrouw vergeleken met moeders zonder dit statuut. Volgens Luc Van Gorp van de CM kan de huidige trend, waarbij steeds meer zorgverleners niet tegen conventietarief werken, leiden tot een situatie waarin bevallen voor bepaalde groepen moeders simpelweg onbetaalbaar wordt .
Toekomstperspectief en nieuwe overeenkomsten
Ondanks de huidige spanningen en de kritiek op de facturatiemethoden, wordt er op institutioneel niveau gewerkt aan nieuwe kaders. Het RIZIV heeft reeds gewerkt aan de voorbereiding van de overeenkomst voor de periode 2026-2027 voor vroedvrouwen. Hoewel de details van deze nieuwe nomenclatuur en de bijbehorende vergoedingen cruciaal zijn voor het voortbestaan van het beroep, blijft de onzekerheid over de structurele vergoeding van de baby-gerelateerde zorg een groot strijdpunt voor de beroepsgroep. De balans tussen een eerlijk loon voor de zorgverlener en de betaalbaarheid voor de meest kwetsbare patiënten blijft hiermee een urgent politiek en sociaal vraagstuk.