De Vlaamse regering heeft besloten een wettelijke leeftijdsgrens van 13 jaar in te voeren voor sociale mediaplatforms die als potentieel schadelijk worden beschouwd voor minderjarigen. Dit initiatief is gericht op het omzetten van de huidige, vaak omzeilde leeftijdsgrens in een afdwingbare norm. Platforms zoals TikTok en Snapchat zullen decretaal verplicht worden om leeftijdscontroles te implementeren, zo meldt hln.be.
Minister van Media Cieltje Van Achter (N-VA) benadrukt dat Vlaanderen niet langer passief toekijkt. Ze stelt dat de overheid een duidelijke wettelijke grens trekt tot 13 jaar en dat grote technologiebedrijven zich aan de Vlaamse regels moeten houden. Dit moet kinderen beschermen en ouders en scholen een langverwachte norm bieden, aldus vrt.be.
Achtergrond en huidige situatie
Momenteel hanteren veel sociale mediaplatforms al een leeftijdsgrens van 13 jaar voor het aanmaken van een account. Deze regel is gebaseerd op de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), die stelt dat gegevensverwerking van minderjarigen pas is toegestaan vanaf 16 jaar, tenzij ouders toestemming geven. Lidstaten hebben echter de mogelijkheid gekregen om deze leeftijdsgrens te verlagen tot minimaal 13 jaar, een optie waar België gebruik van heeft gemaakt. Dit betekent dat sociale media in België pas vanaf 13 jaar gegevens van jongeren mogen verzamelen zonder ouderlijke toestemming. De gebruiksvoorwaarden van platforms weerspiegelen dit vaak door te stellen dat accounts pas vanaf 13 jaar mogen worden aangemaakt, en deze voorwaarden zijn juridisch bindend, zoals mediawijs.be uitlegt.
Ondanks deze bestaande regels wordt de leeftijdsgrens in de praktijk vaak omzeild, en ontbreekt het aan effectieve handhaving. Dit heeft geleid tot bezorgdheid over het welzijn van kinderen en jongeren op sociale media, en de vraag naar een minimumleeftijd van 16 jaar in Vlaanderen of België is toegenomen, zo blijkt uit eerdere discussies.
De rol van de Gegevensbeschermingsautoriteit en Mediawijs
De Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA) heeft in 2018 al aangegeven de keuze van de Belgische wetgever te ondersteunen om de leeftijd voor ouderlijke toestemming onder de AVG te verlagen tot 13 jaar. Volgens de GBA sluit deze leeftijd beter aan bij de dagelijkse praktijk, waarbij veel jongeren al op jonge leeftijd online actief zijn. De GBA benadrukt echter ook dat deze keuze gepaard moet gaan met extra inspanningen om kinderen van jongs af aan mediawijs gedrag aan te leren, zodat zij zich bewust zijn van hun privacy, zoals vermeld op de website van de gegevensbeschermingsautoriteit.be.
Mediawijs, het Vlaams Kenniscentrum Digitale en Mediawijsheid, heeft zich ook gebogen over de kwestie van kinderen en jongeren op sociale media. Zij stellen dat een eenvoudig antwoord op de vraag naar een minimumleeftijd niet bestaat en dat een genuanceerde aanpak nodig is, rekening houdend met onderzoek en de mening van verschillende stakeholders, inclusief de jongeren zelf en hun kinderrechten in de digitale omgeving, zoals te lezen is op de mediawijs.be.
Vlaams actieplan 'Veilig online'
De introductie van de wettelijke leeftijdsgrens van 13 jaar maakt deel uit van een breder Vlaams actieplan genaamd 'Veilig online', gelanceerd door minister Van Achter. Dit plan richt zich op het creëren van een veiligere online omgeving voor jongeren. Het is belangrijk op te merken dat dit actieplan geen algemeen verbod op sociale media tot 16 jaar inhoudt, maar zich specifiek richt op het handhaven van de 13-jaarsgrens voor schadelijke platforms, zoals de n-va.be meldt.
De nieuwe decreetgeving moet ervoor zorgen dat de leeftijdsgrens van 13 jaar een "echte, handhaafbare norm" wordt, wat een belangrijke stap is in de bescherming van minderjarigen in de digitale wereld.