Vlaams minister van Landbouw en Omgeving Jo Brouns (CD&V) heeft een voorstel ingediend bij de christendemocratische fractie in het Europees Parlement om de Europese milieurichtlijnen te versoepelen. Het betreft specifiek de Kaderrichtlijn Water, de Habitatrichtlijn en de Nitraatrichtlijn, die volgens Brouns te strikt worden toegepast in dichtbevolkte gebieden zoals Vlaanderen. Dit initiatief heeft echter tot verbazing en kritiek geleid bij zijn Vlaamse coalitiepartners, die stellen dat de nota niet is afgestemd binnen de Vlaamse regering vrt.be.
Minister Brouns beargumenteert al langer dat de huidige toepassing van deze richtlijnen de concurrentiekracht ondermijnt en moeilijk uitvoerbaar is in een regio waar veel functies samenkomen, zoals landbouw, industrie en wonen. Hoewel hij de doelstellingen van de richtlijnen – het beschermen van waardevolle natuur en de kwaliteit van grond- en oppervlaktewater – onderschrijft, pleit hij voor een flexibelere benadering .
De conceptnota van Brouns, die ook aan de Europese Commissie is gericht, stuit op weerstand binnen de Vlaamse regering. Vlaams Parlementslid Bieke Verlinden van Vooruit gaf aan dat er signalen zijn dat de nota al in Europa circuleert, zonder dat deze besproken of goedgekeurd is door de Vlaamse regering. Zij spreekt van een "soloslim" van de minister en stelt dat dit ingaat tegen het regeerakkoord . Ook andere coalitiepartners reageerden verrast op het plan, dat door de krant De Standaard werd ingezien vilt.be.
De discussie over de versoepeling van milieuregels is niet nieuw in Vlaanderen. Politici van N-VA en CD&V hebben eerder al gepleit voor meer ruimte voor industrie en landbouw, zonder de milieu- en klimaatambities volledig los te laten. Premier Bart De Wever (N-VA) heeft zich in het verleden kritisch uitgelaten over "mooie regeltjes" die volgens hem ondernemerschap belemmeren vrt.be.
De Europese richtlijnen waar het om gaat, zijn cruciaal voor de bescherming van waterkwaliteit en kwetsbare natuur. De Kaderrichtlijn Water streeft naar een goede ecologische en chemische toestand van alle waterlichamen. De Nitraatrichtlijn richt zich op het verminderen van nitraatvervuiling door landbouw, en de Habitatrichtlijn beschermt specifieke habitats en soorten in Europa. Experts benadrukken dat deze regels niet lukraak zijn ontstaan, maar noodzakelijk zijn om de leefomgeving te waarborgen. In Vlaanderen is de staat van de natuur en waterkwaliteit nog verre van optimaal; slechts 1 van de 195 waterlichamen verkeert in goede staat en slechts 2 van de 46 natuurtypes doen het goed .
Het plan van minister Brouns maakt deel uit van een bredere discussie over het industriebeleid en het vergunningenbeleid in Vlaanderen. De 'non-paper' van Brouns werd geschreven naar aanleiding van de Make 2025-2030-agenda, een overleg tussen de federale regering en de deelstaten over het industriebeleid. Binnen dit overleg is er een werkgroep voor het vergunningenbeleid, geleid door Vlaanderen. Eerder kregen Vlaams minister-president Matthias Diependaele (N-VA) en minister Brouns al groen licht voor een actieplan om het vergunningenbeleid te hervormen, gebaseerd op advies van experts .
De poging van minister Brouns om de Europese milieuregels te versoepelen zonder voorafgaand akkoord van de Vlaamse regering wordt door sommigen gezien als een poging om cruciale natuur- en milieuregels te ondermijnen apache.be. De discussie benadrukt de spanning tussen economische belangen en milieubescherming in een dichtbevolkte regio als Vlaanderen.