Het Vlaamse onderwijs staat onder druk. Recente rapporten van de onderwijsinspectie tonen aan dat bijna één op de vijf scholen een ongunstig advies krijgt, een verslechtering ten opzichte van voorgaande jaren. Vooral in het secundair onderwijs is de situatie zorgwekkend, waar zelfs een kwart van de scholen de lat niet haalt vrt.be. Deze cijfers, die door Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) als "slechter dan vorig jaar" worden bestempeld, wijzen op structurele knelpunten binnen het systeem.
De onderwijsinspectie identificeert diverse problemen. Scholen slagen er vaak niet in hun pedagogische visie consistent toe te passen in de klaspraktijk. Daarnaast zijn er aanzienlijke verschillen in de kwaliteit van leerkrachten en wordt er te weinig gebruikgemaakt van data om het onderwijs te verbeteren. Ook de leerlingenbegeleiding blijkt onvoldoende .
Toenemende gedragsproblemen en taalachterstand
Naast de dalende onderwijskwaliteit zien de Centra voor Leerlingenbegeleiding (CLB's) een recordaantal leerlingen met gedragsproblemen. Het afgelopen schooljaar kwamen meer dan 25.000 leerlingen in contact met het CLB vanwege dergelijke problemen, een aantal dat al jaren stijgt. Opvallend is dat veel meldingen betrekking hebben op leerlingen uit de eerste graad van het middelbaar onderwijs en op jongens vrt.be.
Een open brief van onderwijsprofessionals vroeg eerder al aandacht voor de "extreme psychologische stress" en het moeilijke gedrag bij leerlingen. Stefan Grielens, algemeen directeur van de Vrije CLB’s, merkt op dat niet elke school duidelijke afspraken heeft over hoe om te gaan met gedragsproblemen. Hij benadrukt het belang van een sterke directie of zorgcoördinator, functies waar echter veel verloop in is .
Een ander significant probleem is de taalachterstand bij leerlingen. Volgens minister Demir is het aantal kinderen dat thuis geen Nederlands spreekt de afgelopen tien jaar gestegen van 18 naar 27 procent. Onderzoeken tonen aan dat deze leerlingen slechtere schoolresultaten behalen en driemaal meer kans hebben op schooluitval. Demir stelt dat "het taalprobleem in ons onderwijs nog nooit zo groot is geweest" vrt.be.
Maatregelen en ongelijke kansen
De Vlaamse regering kondigt maatregelen aan om de kennis van het Nederlands te verbeteren. Het plan omvat onder meer instapklasjes voor peuters, extra taaluren voor kleuters en aparte taalklassen in zowel het lager als het middelbaar onderwijs. Het doel is om kinderen al op jonge leeftijd een basiswoordenschat Nederlands bij te brengen, onder andere via "instapsprongen" tijdens de vakantie, vergelijkbaar met zomerscholen .
Ondanks deze inspanningen blijft de kwestie van ongelijke kansen in het onderwijs een heikel punt. Onderwijssocioloog Mieke Van Houtte (UGent) wijst erop dat het verschil tussen arme en rijke leerlingen in Vlaanderen tot de grootste ter wereld behoort. Zij stelt dat het Vlaamse onderwijsbeleid niet de juiste richting uitgaat en dat het schoolsysteem leerlingen sociaal en etnisch segregeert sociaal.net. Van Houtte benadrukt dat de school moet aanbieden wat thuis ontbreekt, een visie die haaks staat op de huidige praktijk.
De combinatie van dalende onderwijskwaliteit, toenemende gedragsproblemen, taalachterstanden en aanhoudende ongelijke kansen schetst een complex beeld van de uitdagingen waar het Vlaamse onderwijs voor staat.