Een virus dat normaal gesproken alleen zeedieren treft, heeft voor het eerst in de geschiedenis mensen geïnfecteerd en ernstige oogproblemen veroorzaakt. Volgens nature.com zijn tientallen mensen in China besmet geraakt met het covert mortality nodavirus, een pathogeen dat bekend staat om infecties bij vissen en andere mariene dieren.
Eerste gedocumenteerde overdracht van aquatisch virus
De ontdekking markeert een belangrijke mijlpaal in de virologie. "Tot op heden is geen enkel virus afkomstig van waterdieren aangetoond dat mensen kan infecteren en direct ziekte kan veroorzaken," aldus de onderzoekers van de Chinese Academy of Fishery Sciences in Qingdao. Het virus heeft een uitzonderlijk breed gastheerbereik. Edward Holmes van de Universiteit van Sydney noemt het "opmerkelijk" dat dit virus ongewervelde dieren, vissen én zoogdieren kan infecteren. "Ik kan geen virus bedenken met zo'n breed gastheerbereik," newscientist.com.
Glaucoomachtige symptomen en blijvend gezichtsverlies
Tussen januari 2022 en april 2025 werden in China 70 patiënten gediagnosticeerd met een aandoening die bekendstaat als persistente oculaire hypertensie virale anterieure uveïtis (POH-VAU). Deze aandoening kenmerkt zich door ontstekingen en verhoogde druk in het oog, vergelijkbaar met glaucoom, wat schade aan de oogzenuw kan veroorzaken en tot gezichtsverlies kan leiden.
Alle 70 patiënten testten positief op het covert mortality nodavirus. Volgens newscientist.com kregen de geïnfecteerde personen medicatie om de zwelling te verminderen, maar ongeveer een derde had nog steeds een operatie nodig. Eén persoon ontwikkelde onomkeerbaar gezichtsverlies.
Besmetting via rauwe zeevruchten en mens-op-mens overdracht
De infecties lijken te zijn ontstaan na het eten van rauwe zeevruchten en het hanteren van waterdieren. Verontrustender is dat er ook aanwijzingen zijn voor mens-op-mens overdracht, wat suggereert dat het virus zich heeft aangepast aan menselijke gastheren. nature.com vindt zoönotische overdracht naar mensen plaats door nauw contact met besmette dieren.
Om het virus beter te begrijpen, infecteerden de onderzoekers muizen in een laboratoriumomgeving. De dieren ontwikkelden "duidelijke pathologische veranderingen in het hoornvlies, de iris en het netvlies," wat bevestigt dat het virus ernstige oogschade kan veroorzaken bij zoogdieren.
Bredere context van mariene virussen
Hoewel dit de eerste gedocumenteerde overdracht van een aquatisch virus naar mensen betreft, zijn virussen bij zeedieren niet nieuw. merckvetmanual.com documenteren verschillende virale ziekten bij zeezoogdieren, waaronder adenovirus, calicivirussen en herpesvirus. Deze virussen veroorzaken voornamelijk leveraandoeningen bij zeeleeuwen en andere mariene zoogdieren.
Eerder onderzoek heeft aangetoond dat zeedieren pathogenen kunnen verzamelen uit vervuild kustwater. Een whoi.edu uit 2008 toonde aan dat zeevogels, zeezoogdieren en haaien aan de Amerikaanse oostkust een breed scala aan ziekteverwekkende microben bevatten, waaronder veel die resistent zijn tegen antibiotica.
Implicaties voor volksgezondheid
De ontdekking roept belangrijke vragen op over de interactie tussen mariene ecosystemen en menselijke gezondheid. Naarmate de wereldwijde consumptie van vis en zeevruchten blijft stijgen, neemt ook het risico op blootstelling aan mariene pathogenen toe. nature.com is de wereldwijde productie van vis en zeevruchten de afgelopen decennia exponentieel gestegen.
Infectieziekten die het oog aantasten, vormen een groeiende uitdaging voor de volksgezondheid. nature.com uit 2024 benadrukt dat ooginfecties vaak eenzijdig of asymmetrisch gezichtsverlies veroorzaken bij kinderen en mensen in de werkende leeftijd. Deze aandoeningen worden momenteel onvoldoende meegenomen in mondiale prevalentiestudies naar visuele beperkingen, die zich vooral richten op bilaterale aandoeningen bij mensen boven de 50 jaar.
Toekomstig onderzoek noodzakelijk
De onderzoekers benadrukken dat verder onderzoek nodig is om de exacte transmissieroutes te begrijpen en te bepalen hoe wijdverspreid de infectie is. Ook moet worden onderzocht of het virus zich verder kan aanpassen aan menselijke gastheren en of preventieve maatregelen nodig zijn voor mensen die beroepsmatig met zeevruchten werken.
De ontdekking onderstreept het belang van waakzaamheid bij opkomende zoönotische ziekten, vooral in een tijd van toenemende globalisering en klimaatverandering, die beide de verspreiding van pathogenen kunnen beïnvloeden.