Brussel, België – Ongeveer vier op de tien Vlamingen heeft ooit leeftijdsdiscriminatie ervaren. Dit blijkt uit een recent rapport van het Vlaams Mensenrechteninstituut (VMRI), dat leeftijd identificeert als de meest voorkomende grond voor discriminatie in Vlaanderen, zelfs vaker dan geslacht of politieke voorkeur vrt.be. De bevindingen zijn gebaseerd op een enquête onder 2.574 respondenten, aangevuld met focusgroepen en diepte-interviews.
De discriminatie op basis van leeftijd, ook wel agisme genoemd, treft zowel jongere als oudere generaties. Agisme omvat negatieve opvattingen, beelden en gedrag, en de ongelijke behandeling of benadeling van mensen vanwege hun leeftijd unia.be. Specifiek voor ouderen wordt dit ook wel seniorisme genoemd.
Discriminatie op de werkvloer en daarbuiten
De meeste ervaringen met leeftijdsdiscriminatie doen zich voor op de werkvloer. Oudere werknemers rapporteren gemiste kansen voor bijscholing, leeftijdsgebonden ontslagen en aanzienlijke drempels bij het vinden van nieuw werk. Aan de andere kant ervaren ook jongeren discriminatie bij aanwervingen, vaak vanwege een vermeend gebrek aan ervaring. Daarnaast ondervinden jongeren moeilijkheden op de huurmarkt .
Uit het onderzoek blijkt dat meer dan zes op de tien 18- tot 24-jarigen ooit leeftijdsdiscriminatie hebben ervaren. Bij 65-plussers ligt dit percentage iets lager, namelijk iets meer dan vier op de tien. Vooral mannen, jongeren, kortgeschoolden en personen met een lager inkomen of een slechte gezondheid melden vaker leeftijdsgebonden benadeling.
Wijdverspreide stereotypen
Het rapport van het VMRI toont aan dat stereotypen over ouderdom diepgeworteld zijn in de samenleving. Hoewel bijna alle 18- tot 64-jarigen (98,8 procent) ouderen associëren met positieve eigenschappen zoals wijsheid en gezelligheid, koestert bijna zeven op de tien tegelijkertijd negatieve opvattingen, zoals het beeld van bemoeizuchtige of kwetsbare ouderen .
Unia, het interfederaal gelijkekansencentrum, heeft in het verleden al aandacht gevraagd voor leeftijdsdiscriminatie. In 2019 heeft Unia een brochure over dit onderwerp geactualiseerd, waarin werd benadrukt dat de problematiek tien jaar na een eerdere publicatie nog steeds zeer actueel was vlaamse-ouderenraad.be. Unia opent jaarlijks meerdere dossiers over leeftijdsdiscriminatie, die betrekking hebben op diverse domeinen zoals werk, wonen, studeren, verzekeringen en vrijetijdsbesteding. Mensen worden geweigerd voor opleidingen of banen, moeten onterecht meer betalen voor diensten, of worden uitgesloten van vrijetijdsactiviteiten of verzekeringen vanwege hun leeftijd .
De toenemende vergrijzing van de samenleving maakt leeftijdsdiscriminatie tot een groeiend maatschappelijk probleem. Een maatschappij waarin een aanzienlijk deel van de bevolking op latere leeftijd wordt gediscrimineerd, is onverenigbaar met het ideaal van een inclusieve samenleving waarin iedereen gelijkwaardig kan participeren. Iedereen kan op enig moment in zijn leven slachtoffer worden van leeftijdsdiscriminatie. Unia heeft ook onderzoek gedaan naar leeftijdsdiscriminatie in België, met een rapport dat in 2025 wordt verwacht unia.be.