Een fossiel dat in 2000 werd beschreven als de oudste bekende octopus ter wereld, blijkt mogelijk helemaal geen octopus te zijn. Volgens nieuwe wetenschappelijke analyses zou het fossiel, dat meer dan 300 miljoen jaar oud is, wel eens de resten kunnen zijn van een half vergane nautilus in plaats van een voorouder van de moderne octopus.
Controversiële herinterpretatie
Het fossiel in kwestie werd oorspronkelijk gevonden in de Bear Gulch Lagerstätte in Montana, een geologische formatie die bekend staat om zijn uitzonderlijk goed bewaard gebleven fossielen uit het Carboon-tijdperk. sciencenews.org wordt de identificatie van het specimen nu ter discussie gesteld door paleontologen die de anatomische kenmerken opnieuw hebben onderzocht.
De herinterpretatie roept belangrijke vragen op over de evolutionaire geschiedenis van octopussen en hun verwanten. Als het fossiel inderdaad een nautilus blijkt te zijn, zou dat betekenen dat de oudste bekende octopusvoorouder aanzienlijk jonger is dan eerder werd aangenomen.
Eerdere ontdekkingen onder de loep
In 2022 maakten onderzoekers nog wereldwijd nieuws met de beschrijving van Syllipsimopodi bideni, een 328 miljoen jaar oud fossiel met tien armen dat werd beschouwd als de oudste bekende voorouder van moderne octopussen. Het fossiel werd vernoemd naar de Amerikaanse president Joe Biden, zoals destijds werd gerapporteerd door verschillende media. Deze vondst leek te bevestigen dat octopusachtigen al leefden vóór het tijdperk van de dinosauriërs.
theguardian.com concludeerden onderzoekers destijds dat het oude wezen miljoenen jaren eerder leefde dan eerder werd aangenomen. Het specimen vertoonde duidelijke zuignappen op zijn armen, een kenmerkend kenmerk van octopussen en hun verwanten.
Uitdagingen bij het identificeren van zachte weefsels
Het probleem met het identificeren van fossiele octopussen ligt in hun anatomie. Octopussen en hun verwanten behoren tot de weekdieren en hebben nauwelijks harde lichaamsdelen die goed fossiliseren. scientificamerican.com, zijn goede fossielen van inktvissen zeldzaam, omdat hun zachte weefsels meestal niet bewaard blijven in het fossielenbestand.
Een van de meest complete octopusfossielen die ooit is gevonden, is Proteroctopus ribeti uit Frankrijk, die dateert van ongeveer 165 miljoen jaar geleden. Dit specimen werd in 1982 ontdekt en vertoonde zelfs details van zuignappen, maar het fossiel was plat gedrukt, wat de interpretatie bemoeilijkte. Pas decennia later konden onderzoekers met geavanceerde 3D-scantechnieken een beter beeld krijgen van de anatomie van dit dier.
Bredere context van koppotige evolutie
Koppotigen – de groep waartoe octopussen, inktvissen, nautilusachtigen en uitgestorven ammoniten behoren – hebben een rijke fossiele geschiedenis die teruggaat tot ongeveer 500 miljoen jaar geleden. eartharchives.org hebben deze dieren gedurende een half miljard jaar talloze sporen van hun aanwezigheid achtergelaten in het fossielenbestand.
De spiraalvormige schelpen van ammoniten, uitgestorven verwanten van moderne koppotigen, worden wereldwijd gevonden en hebben door de eeuwen heen de menselijke verbeelding geprikkeld. In Engeland werden ze aangezien voor versteende slangen, in India als symbool van de god Vishnu, en inheemse volkeren in Noord-Amerika gebruikten ze als geluksbrengers bij de buffeljacht.
Wetenschappelijk debat gaat door
De discussie over de identiteit van het vermeende oudste octopusfossiel illustreert de uitdagingen waarmee paleontologen worden geconfronteerd bij het interpreteren van oude fossielen. cnn.com over de ontdekking van het 328 miljoen jaar oude fossiel met tien armen, maar de nieuwe twijfels tonen aan hoe wetenschappelijke consensus kan veranderen naarmate nieuwe analyses worden uitgevoerd.
De kwestie onderstreept het belang van voortdurende herziening van wetenschappelijke claims, vooral wanneer het gaat om uitzonderlijke vondsten die de evolutionaire tijdlijn van belangrijke diergroepen kunnen herschrijven. Verdere studies zullen nodig zijn om definitief vast te stellen of het fossiel uit Montana werkelijk een octopusvoorouder was, of dat het inderdaad de resten betreft van een nautilus die tijdens het fossilisatieproces zijn karakteristieke schelp verloor.
De uitkomst van dit debat zal belangrijke implicaties hebben voor ons begrip van wanneer en hoe de moderne octopussen evolueerden uit hun voorouders in de prehistorische oceanen.