Een minuscuul steenkorrelletje, nauwelijks half zo groot als een rijstkorrel, heeft twintig microscopisch kleine fossielen prijsgegeven die een nieuw licht werpen op de oceanen vlak voor de Late Ordovicium massa-extinctie — de op een na meest verwoestende uitstervingsgolf in de afgelopen 500 miljoen jaar. De ontdekking toont aan dat de prehistorische zeeën veel rijker aan leven waren dan wetenschappers tot nu toe dachten.
Uitzonderlijke vondst in Chinees gesteente
Onderzoekers onder leiding van Jonathan Aitchison van de University of Queensland extraheerden het miniatuurpellet uit een rotsblok dat eind 2018 werd verzameld in het Sichuan-bekken in China, ongeveer 300 kilometer ten zuiden van Xian. newscientist.com is het gesteente 445 miljoen jaar oud, wat betekent dat het ontstond kort voordat de Late Ordovicium massa-extinctie plaatsvond.
Binnen het minuscule pellet identificeerden de wetenschappers acht verschillende soorten radiolariën — eencellige planktonorganismen die hun schaal maken van silica. Deze organismen komen vandaag de dag nog steeds voor in oceanen wereldwijd. De fossielen vertegenwoordigen vijf genera, vier families en drie orden, waaronder een nieuwe soort die door de onderzoekers de naam Haplotaeniatum wufengensis heeft gekregen.
Perfecte conservering door bitumen
De specimens waren buitengewoon goed bewaard gebleven doordat zowel hun buitenkant als hun interne structuren volledig omgeven en opgevuld waren met bitumen, waardoor perfecte afdrukken achterbleven. Patrick Smith van de Geological Survey of New South Wales, die niet bij het onderzoek betrokken was, benadrukt dat de fossielen afkomstig zijn uit een periode voordat de extinctie volledig op gang kwam.
newscientist.com tonen het hoge aantal en de diversiteit van fossielen aan dat mariene ecosystemen, met name microscopische planktongemeenschappen, rijk en actief waren kort voor de extinctie. "De Ordovicium-oceanen waren biologisch veel rijker dan voorheen werd erkend," aldus Smith.
Nieuwe analysetechnieken ontsluiten verborgen geschiedenis
De ontdekking illustreert hoe nieuwe analytische technieken delen van het fossielenbestand ontsluiten die voorheen over het hoofd werden gezien. nhac.uk die met moderne methoden opnieuw onderzocht kan worden, wat leidt tot verrassende inzichten in prehistorische ecosystemen.
De Late Ordovicium massa-extinctie, die ongeveer 443 miljoen jaar geleden plaatsvond, wordt beschouwd als de tweede meest verwoestende uitstervingsgolf in de geschiedenis van complex leven op aarde. Alleen de Perm-Trias extinctie, die 252 miljoen jaar geleden plaatsvond en theconversation.com, was nog catastrofaler.
Bredere context van massa-extincties
Fossielenonderzoek naar massa-extincties heeft de afgelopen jaren meerdere doorbraken opgeleverd. scienceillustrated.com die dateren uit het begin van het dinosaurustijdperk en nieuw licht werpen op de Perm-Trias extinctie. Ook werden sciencedaily.com, sommige meer dan 150 jaar genegeerd, die inzicht geven in hoe deze "levende fossielen" massa-extincties overleefden.
De huidige vondst uit China is bijzonder waardevol omdat ze directe informatie geeft over de toestand van mariene ecosystemen vlak voor een grote extinctiegebeurtenis. Dit helpt wetenschappers begrijpen welke omstandigheden leidden tot de ineenstorting van deze ecosystemen en hoe het leven zich daarna herstelde.
Implicaties voor hedendaags biodiversiteitsverlies
De inzichten uit dit onderzoek hebben ook relevantie voor het begrijpen van hedendaagse bedreigingen voor oceaanecosystemen. Door te bestuderen hoe prehistorische mariene gemeenschappen reageerden op dramatische milieuveranderingen, kunnen wetenschappers beter voorspellen hoe moderne oceanen zullen reageren op klimaatverandering en andere menselijke invloeden.
De ontdekking benadrukt het belang van grondig paleontologisch onderzoek en het opnieuw bestuderen van bestaande collecties met nieuwe technieken. Wat op het eerste gezicht een onbeduidend steenkorrelletje lijkt, kan een venster openen naar een verloren wereld en ons begrip van de geschiedenis van het leven op aarde fundamenteel veranderen.