Geadopteerden in Vlaanderen uiten hun zorgen over de onpartijdigheid van het lopende onderzoek naar misstanden binnen de adoptiesector. De belangrijkste kritiek richt zich op het feit dat de instanties die destijds betrokken waren bij de procedures, nu ook belast zijn met het onderzoek naar de fouten uit diezelfde periode.
Sinds eind 2023 is het Vlaams Centrum voor Adoptie (VCA) belast met het uitzoeken van vermeende onregelmatigheden. Hoewel dit initiatief bedoeld is om transparantie te creëren over fouten uit het verleden, stuiten de gekozen methodiek en de uitvoerders op sterke weerstand bij de betrokkenen. De vrees is dat er sprake is van een belangenconflict, waardoor een objectieve waarheidsvinding in het gedrang komt.
Omvang van de problematiek
De schaal van de onvrede blijkt uit het aantal meldingen dat is binnengekomen. Volgens apache.be hebben in de afgelopen jaren minstens 241 personen melding gemaakt van misstanden. Dit wijst op een breed gedragen gevoel van onbehagen onder geadopteerden die vinden dat hun trajecten niet correct zijn verlopen.
Het onderzoek beperkt zich niet enkel tot internationale adopties, maar richt zich ook op binnenlandse trajecten. Bij deze dossiers spelen vaak complexe juridische en emotionele vragen, waarbij de zoektocht naar de eigen oorsprong centraal staat. Juist bij deze binnenlandse zaken rijzen volgens ernstige vragen over de gang van zaken.
Gebrek aan vertrouwen in het VCA
De kern van de controverse is de keuze voor het Vlaams Centrum voor Adoptie als onderzoeksorgaan. Veel betrokkenen ervaren een fundamenteel gebrek aan vertrouwen omdat de onderzoekers potentieel verbonden zijn aan de structuren waarover klachten worden gemaakt. Er wordt gewaarschuard dat een onafhankelijk onderzoek onmogelijk is wanneer de diensten die onder inspectie staan, zelf de regie voeren. Critici vrezen dat dit leidt tot een vorm van zelfreiniging in plaats van een grondige analyse van de gemaakte fouten.
Persoonlijke impact en mensenrechten
Voor veel geadopteerden gaat het niet om louter administratieve misslagen, maar om ingrijpende persoonlijke tragedies. In een verslag van wordt het verhaal gedeeld van een vrouw, Lotte genoemd, die al 35 jaar zoekt naar antwoorden. Zij stelt dat zij destijds geen bewuste toestemming heeft gegeven voor de adoptie, wat wijst op mogelijke manipulatie of dwang bij binnenlandse trajecten.
Roep om externe commissie
Vanwege het wantrouwen in de huidige opzet is er onvrede over de opzet. De betrokkenen hopen op een procedure waarbij de onderzoekers geen band hebben met de Vlaamse adoptiediensten.
Tot op heden is onduidelijk hoe het VCA de onafhankelijkheid van het onderzoek concreet wil waarborgen. Gezien de honderden meldingen en de diepe onvrede, lijkt de huidige aanpak volgens onvoldoende om het verloren vertrouwen in de overheid en de adoptieinstanties te herstellen.