Voormalig en mogelijk toekomstig Amerikaans president Donald Trump heeft recentelijk opnieuw zijn twijfels geuit over de wederzijdse loyaliteit binnen de NAVO. Hij stelt dat de Verenigde Staten altijd voor de NAVO zullen klaarstaan, zelfs als de alliantie niet voor de VS zou opkomen. Tegelijkertijd heeft Trump de NAVO opgeroepen om de scheepvaart in de Straat van Hormuz te beveiligen, een verzoek dat tot spanningen binnen de westerse alliantie leidt.
Twijfels over wederzijdse steun
Op zijn socialemediaplatform Truth Social schreef Trump dat hij zich afvraagt of de NAVO de VS wel zal steunen wanneer dat echt nodig is. Hij benadrukte dat Amerika het enige land is dat China en Rusland daadwerkelijk vrezen, en dat zonder de VS deze grootmachten geen angst zouden hebben voor de NAVO rd.nl. Deze uitspraken sluiten aan bij eerdere kritiek van Trump op de militaire bijdragen van Europese landen. Hij noemde het percentage van 2 procent van het bruto nationaal product dat lidstaten aan defensie besteden "oneerlijk voor de VS" en beweerde dat de VS "naïef genoeg" voor de alliantie betaalden totdat hij aantrad . In het verleden heeft hij de NAVO zelfs "niet meer van deze tijd" genoemd.
Oproep voor de Straat van Hormuz
Naast zijn algemene kritiek op de NAVO, heeft Trump de alliantie meermaals opgeroepen om hulp te bieden bij het beveiligen van de Straat van Hormuz. Hoewel hij nog geen formeel verzoek heeft ingediend, presenteert hij dit als een test van de Europese loyaliteit. Hij waarschuwde dat een negatief antwoord "heel slecht zal zijn voor de toekomst van de NAVO" vrt.be.
De situatie in de Straat van Hormuz is gespannen. Sinds eind februari voeren de VS en Israël aanvallen uit op Iran, dat op zijn beurt reageert met luchtaanvallen in de Golfregio vrt.be. De Amerikaanse president stelt dat de problemen in de Straat van Hormuz iedereen raken en dat iedereen moet bijdragen aan een oplossing.
Interne weerstand en alternatieve oplossingen
Een directe inzet van de NAVO in de Straat van Hormuz lijkt echter "heel vergezocht", aldus Martijn Kitzen, hoogleraar aan de Defensie Academie. Hij benadrukt dat de NAVO een defensief bondgenootschap is, gericht op verdediging en niet op aanval Waarom Donald Trump de NAVO niet zomaar kan dwingen. Hoewel de NAVO in het verleden operaties heeft uitgevoerd, zoals in Afghanistan, gebeurde dit op verzoek van de Verenigde Naties en met brede internationale steun. Kitzen vindt het "persoonlijk wel een beetje ver gaan" om te stellen dat de collectieve veiligheid van de NAVO op het spel staat in dit conflict.
Een formeel NAVO-besluit voor militaire betrokkenheid in de Straat van Hormuz lijkt onwaarschijnlijk. Landen als Spanje verzetten zich openlijk en de alliantie had geen inspraak in de Amerikaanse aanval op Iran. Een mogelijke uitweg zou een 'coalition of the willing' kunnen zijn: een vrijwillig samenwerkingsverband van individuele landen dat de scheepvaart beschermt, zonder de NAVO als organisatie te betrekken . Dit zou de VS kunnen ondersteunen zonder alle 32 NAVO-landen tot deelname te verplichten.
De kosten en baten van de NAVO voor de VS
Ondanks Trumps kritiek op de financiële bijdragen van Europese landen, suggereren analyses dat de NAVO een "koopje" is voor de Verenigde Staten. De alliantie levert de Amerikaanse industrie veel op. Volgens officiële cijfers van het Amerikaanse ministerie van Defensie zal de VS in 2025 ongeveer 3 procent van het bruto binnenlands product (bbp) aan defensie uitgeven, wat historisch gezien relatief laag is vrt.be. Ter vergelijking: tijdens de Afghanistan- en Irak-campagnes in 2010 was dit 4,5 procent, en in 1968 tijdens de Vietnamoorlog bijna 9 procent. De kritiek van Trump op de defensiebudgetten van EU-NAVO-leden is terecht, maar geeft volgens experts geen volledig beeld van de werkelijke kosten en baten voor de Verenigde Staten.