Voormalig Amerikaans president Donald Trump dreigde eerder deze maand wapenleveringen aan Oekraïne stop te zetten indien Europese landen niet zouden meewerken aan het heropenen van de Straat van Hormuz. Dit meldt de nos.nl op basis van berichtgeving in de Financial Times. Het dreigement kwam naar verluidt voort uit Trumps wens om een "coalition of the willing" te vormen voor de beveiliging van de strategisch belangrijke zeestraat.
Europese leiders toonden aanvankelijk terughoudendheid om aan dit verzoek te voldoen, met het argument dat het heropenen van de Straat van Hormuz onmogelijk was zolang het conflict in de regio voortduurde. Zij benadrukten dat dit "niet hun conflict" was. Echter, na Trumps dreigement om de wapenleveringen aan Oekraïne stop te zetten, kwamen er toch toezeggingen van enkele Europese kernleden, waaronder Frankrijk en Duitsland. NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte zou na gesprekken met Trump een rol hebben gespeeld in deze ontwikkeling, zo meldt vrt.be.
De wapenleveringen aan Oekraïne waarover gesproken wordt, vallen onder het PURL-verdrag. Dit verdrag regelt de aankoop van Amerikaanse wapens door Europese bondgenoten, die deze vervolgens doorsturen naar Oekraïne. Het stopzetten van deze leveringen zou een aanzienlijke impact kunnen hebben op de militaire steun aan Oekraïne.
Context van het conflict in het Midden-Oosten
De dreigementen van Trump vinden plaats tegen de achtergrond van een escalerend conflict in het Midden-Oosten. Sinds eind februari voeren de Verenigde Staten en Israël luchtaanvallen uit op Iran, dat op zijn beurt reageert met luchtaanvallen in de Golfregio. Het conflict duurt inmiddels al vier weken. Volgens Israël mengen ook de Houthi's in Jemen zich in de oorlog, aldus .
De Iraanse president Masoud Pezeshkian heeft in een brief aan het Amerikaanse volk benadrukt dat Iran nooit een bedreiging is geweest voor andere landen en dat het Iraanse volk geen vijandigheid koestert tegenover Amerikanen. Hij stelt dat het narratief van Iran als bedreiging bewust is gecreëerd om een vijand voor de VS te scheppen. De VS beschuldigt Iran ervan bezig te zijn met de ontwikkeling van kernwapens, iets wat Teheran ontkent, zo bericht het rd.nl.
Trump heeft eerder aangegeven de oorlog met Iran binnen twee tot drie weken te willen beëindigen. Een voorwaarde voor een wapenstilstand is volgens hem de heropening van de Straat van Hormuz. Hij dreigde Iran "terug naar de steentijd" te bombarderen als dit niet gebeurt, zo meldt de . De Iraanse president zou volgens Trump om een staakt-het-vuren hebben gevraagd, wat Iran echter ontkent. Trump omschreef de nieuwe leider van het regime als "minder geradicaliseerd".
Europese reacties en NAVO-zorgen
De dreigementen van Trump om uit de NAVO te stappen, een ander punt van zorg, hebben ook reacties uitgelokt bij Europese ministers. De Poolse defensieminister Władysław Kosiniak-Kamysz sprak de hoop uit op een "moment van kalmte in de emoties rond de Amerikaanse president vandaag". Minister Berendsen van Nederland benadrukte dat de VS alle reden heeft om in de NAVO te blijven, aldus het . Frankrijk, Duitsland en Polen reageerden stoïcijns op de dreigementen van Trump.
De situatie rond de Straat van Hormuz en de wapenleveringen aan Oekraïne blijft complex, met diverse internationale actoren die elk hun eigen belangen en standpunten vertegenwoordigen. De ontwikkelingen in het Midden-Oosten en de uitspraken van voormalig president Trump blijven de internationale politieke agenda domineren.