De status van de Donbas-regio vormt het belangrijkste struikelblok in de huidige vredesbesprekingen tussen Oekraïne, Rusland en de Verenigde Staten. Terwijl Moskou de volledige annexatie van het gebied eist, weigert Kiev grondgebied af te staan, ondanks Amerikaanse suggesties om president Poetin tegemoet te komen.
In Abu Dhabi hebben Oekraïne, Rusland en de Verenigde Staten voor het eerst sinds februari gesprekken gevoerd over een mogelijke beëindiging van het conflict. Hoewel Amerikaanse en Oekraïense onderhandelaars melding maken van enige vooruitgang, blijft de kwestie van de provincie Donetsk een kritiek knelpunt. Volgens berichtgeving van vrt.be is Washington geneigd om president Vladimir Poetin tegemoet te komen in zijn eis om het resterende, niet-bezetterde deel van de Donbas op te eisen.
De territoriale claims van Rusland
De Donbas bestaat uit de provincies Loegansk en Donetsk. Terwijl Loegansk inmiddels volledig in Russische handen is, houdt Oekraïne nog ongeveer 23 procent van de provincie Donetsk in bezit. President Poetin eist dat de Oekraïense troepen zich uit dit laatste gebied terugtrekken, waarna de zone onder Russische controle zou komen te staan als een gedemilitariseerde zone.
Moskou baseert deze claims op referenda die in 2022 werden georganiseerd in de bezette gebieden, waarbij een meerderheid voor aansluiting bij Rusland stemde. Deze referenda worden door Europa en de Verenigde Staten echter als onbetrouwbaar en vervalst beschouwd. In ruil voor de volledige Donbas zou Rusland bereid zijn zich terug te trekken uit gebieden in de provincies Charkiv en Dnipropetro, waar momenteel nog Russische troepen gestationeerd zijn, meldt .
Strategisch en economisch belang
De Donbas is historisch gezien het industriële hart van Oekraïne. De regio, die is vernoemd naar het stroomgebied van de rivier de Siverski Donets, was tot 2014 verantwoordelijk voor ongeveer 15 procent van het Oekraïense bruto binnenlands product dankzij de uitgebreide kolenindustrie, staalfabrieken en machinebouw. Zoals beschreven door debouwers.nl, is het gebied al sinds 2014 een brandhaard, waarbij Rusland via pro-Russische separatisten invloed uitoefende op de zogenaamde Volksrepublieken Donetsk en Loegansk.
De huidige situatie in de regio is precair. Volgens analyse van EenVandaag, gebaseerd op informatie van het Clingendael Instituut, zijn veel van de recent bezette gebieden volledig verwoest en nagenoeg onbewoond. De gebieden die nog in Oekraïense handen zijn, worden echter beschreven als onveilige zones waar dagelijks actief wordt gevochten.
Weerstand in Oekraïne
De regering-Zelensky blijft de eis van Rusland om het laatste stuk Donbas af te staan resoluut afwijzen. Deze houding wordt ondersteund door de publieke opinie in Oekraïne. Uit een peiling van het Internationaal Instituut voor Sociologie in Kiev (KIIS) van half oktober blijkt dat 61 procent van de Oekraïners het onaanvaardbaar vindt om de rest van de Donbas op te geven, zoals vermeld in een verslag van vrt.be.
Ook onder de lokale bevolking heerst groot wantrouwen. Inwoners van grensdorpen zoals Oleksandrivka vrezen dat Rusland niet zal stoppen na de overname van de Donbas. De vrees is dat het afstaan van grondgebied niet zal leiden tot een duurzame vrede en dat Rusland niet zal stoppen na een overname van de Donbas.