Het Amerikaans Theater in het Park van Laken, een iconisch gebouw dat oorspronkelijk werd opgericht voor Expo 58, staat aan de vooravond van een nieuwe fase. Het studiebureau DUSS heeft de Vlaamse regering geadviseerd om het theater niet onmiddellijk een vaste culturele bestemming te geven, maar het vanaf de start te ontwikkelen als een experimenteel kunstenlaboratorium. Dit voorstel komt naar voren uit een haalbaarheidsstudie die woensdag werd gepresenteerd door Vlaams minister van Cultuur Caroline Gennez (Vooruit) bruzz.be.
De Vlaamse overheid heeft recentelijk de sleutels van het verkommerende gebouw in handen gekregen als erfpachthouder, wat de weg vrijmaakt voor de herbestemming. Minister Gennez heeft de ambitie uitgesproken dat de eerste activiteiten in het theater al in 2028 moeten plaatsvinden. De haalbaarheidsstudie, getiteld "Een innovatieve werkplaats voor beeld en geluid in het park", werd uitgevoerd door DUSS in samenwerking met architectuurplatform Terwecoren Verdickt uit Molenbeek. Hun opdracht was om de toekomstige opties voor het Amerikaans Theater zowel juridisch als technisch voor te bereiden .
Afwijken van traditionele aanpak
DUSS pleit ervoor om af te wijken van het gebruikelijke meerjarige traject dat doorgaans wordt gevolgd bij de ontwikkeling van culturele projecten, van projectdefinitie tot ingebruikname. Het studiebureau stelt voor om een "organische wijze" te hanzen, zodat het Amerikaans Theater geleidelijk zijn nieuwe bestemming kan vinden. Deze aanpak moet langdurige leegstand en bijbehorende onderhoudsverantwoordelijkheden voorkomen, aangezien het gebouw nu al beschikbaar is als een leegstaande zaal in eigendom van de Vlaamse overheid .
De studie benadrukt dat er momenteel uiteenlopende visies bestaan over de zaalcapaciteit en het ecosysteem rond beeld en geluid. Daarom wordt geadviseerd om de focus breed te houden, zodat het ecosysteem organisch kan groeien en zich kan aanpassen aan de behoeften. Voor een dergelijke flexibele invulling zijn volgens DUSS twee cruciale voorwaarden vereist. Hoewel de specifieke details van deze voorwaarden niet volledig zijn gespecificeerd in de beschikbare informatie, suggereren ze een behoefte aan gerichte technische ingrepen om de experimentele aard van het laboratorium te ondersteunen .
Investering en context
De Vlaamse regering heeft zich gecommitteerd aan een jaarlijkse investering van 2,5 miljoen euro in het project, beginnend dit jaar. Deze financiële injectie moet de transformatie van het Amerikaans Theater mogelijk maken en de ontwikkeling van het kunstenlaboratorium ondersteunen. De beslissing over de toekomst van het Amerikaans Theater volgt op eerdere berichtgeving waarin de Vlaamse regering werd opgeroepen om knopen door te hakken over de bestemming van het gebouw bruzz.be.
De aanbeveling van DUSS om een experimenteel kunstenlaboratorium te creëren, wijst op een trend waarbij culturele instellingen meer flexibiliteit en ruimte voor innovatie zoeken. Voorbeelden zoals Reset en Volta worden aangehaald als inspiratie voor een dergelijke aanpak, waarbij de nadruk ligt op een dynamische en adaptieve invulling van de ruimte . De focus op beeld en geluid suggereert een multidisciplinaire benadering die ruimte biedt voor diverse artistieke expressies en technologische experimenten.
De komende periode zal cruciaal zijn voor de verdere uitwerking van de plannen en de implementatie van de aanbevelingen van DUSS. De betrokken partijen zullen moeten samenwerken om de visie van een experimenteel kunstenlaboratorium te realiseren en het Amerikaans Theater een duurzame en innovatieve toekomst te geven binnen het culturele landschap van Vlaanderen en Brussel.