Antipersonnelmijnen waren in 1997 door het Ottawa-verdrag verboden in een groot aantal landen. Toch keren ze nu terug op het slagveld in Oekraïne — in een geavanceerder vorm dan ooit. Volgens newscientist.com maken lage productiekosten en nieuwe technologie deze wapens dodelijker én moeilijker op te sporen dan ooit tevoren.
Drie technologische verschuivingen
De huidige generatie mijnen profiteert van drie belangrijke innovaties.
1. 3D-printtechnologie. Troepen aan het front kunnen mijnen zelf produceren, in allerlei vormen en kleuren. Dat maakt opsporen extreem lastig. Sommige varianten versmelten met de natuur, zoals de groene 'Caterpillar'. Andere worden in steden gecamoufleerd als puin of bakstenen.
2. Microcontrollers. Vroeger gingen mijnen af via een fysieke struikeldraad. Nu gebruiken ze geavanceerde sensoren. Een voorbeeld is de 'Jonik', een magnetische mijn die afgaat bij de aanwezigheid van metaal, zoals een geweer. Andere systemen detecteren beweging met Doppler-microgolfsensoren, of reageren op trillingen, lichaamswarmte en zelfs Bluetooth-signalen. De precisie en effectiviteit zijn toegenomen, terwijl de kosten laag blijven.
3. Drones. Drones droppen zowel blast- als fragmentatiemijnen met grote precisie achter vijandelijke linies. Zo kunnen uitgestrekte gebieden in zeer korte tijd worden afgezet.
Twee typen mijnen
In Oekraïne worden vooral twee categorieën gebruikt.
Blastmijnen zijn klein — vaak minder dan 100 gram — en worden meestal vanuit de lucht verspreid. Ze gaan af door druk en zijn specifiek ontworpen om ledematen te beschadigen en slachtoffers te verminken.
Fragmentatiemijnen zijn groter en worden door gespecialiseerde genie-eenheden geplaatst. Bij activatie verspreiden ze dodelijke scherven in alle richtingen.
De combinatie van deze typen met moderne leveringsmethoden vergroot het risico voor militairen én burgers aanzienlijk.
Een wereldwijd probleem
De gebruikte technologie — goedkope microcontrollers en 3D-printers — is voor iedereen verkrijgbaar. Daarom zullen deze innovaties waarschijnlijk niet beperkt blijven tot het conflict in Oekraïne. Er bestaat een reële vrees dat andere landen en groepen deze methoden overnemen. Dat bemoeilijkt de handhaving van het internationale verbod uit 1997. De drempel om deze geavanceerde en dodelijke wapens te produceren is drastisch verlaagd — en dat vormt een nieuwe veiligheidsuitdaging voor de hele wereld.