Een groep van tien bachelorstudenten aan de University of Chicago heeft een opmerkelijke astronomische ontdekking gedaan: een van de oudste sterren in het universum, die bovendien niet in onze Melkweg is ontstaan maar erheen is gemigreerd vanuit een andere sterrenstelsel. De vondst werd gedaan met behulp van data van de sdss.org, een internationaal samenwerkingsverband van meer dan 75 wetenschappelijke instellingen.
Ontdekking tijdens universitaire cursus
De studenten maakten de ontdekking als onderdeel van hun "Field Course in Astrophysics" onder leiding van professor Alex Ji, de plaatsvervangend projectwetenschapper voor SDSS-V, samen met graduate teaching assistants Hillary Andales en Pierre Thibodeaux. Volgens universetoday.com brachten de studenten de eerste weken door met het doorzoeken van SDSS-data op zoek naar interessante sterren.
Na het onderzoeken van enkele duizenden kandidaten, selecteerden ze 77 sterren voor vervolgobservaties. Op 21 maart 2025 gebruikten ze het Magellan Inamori Kyocera Echelle (MIKE) instrument op de Magellan-telescopen bij het Las Campanas Observatory in Chili om de ster SDSS J0715-7334 drie uur lang te observeren.
Kenmerken van een oeroude ster
De ster bevindt zich op een afstand van 79.256 lichtjaar van de aarde en is een rode reus met 29 keer de massa van onze zon. Wat de ster bijzonder maakt, is haar extreem lage metalliciteit. sciencedaily.com bestaat de ster bijna volledig uit waterstof en helium, met slechts 0,005% van de metalen die in sterren zoals onze zon worden aangetroffen.
Deze samenstelling plaatst SDSS J0715-7334 in de categorie van zogenaamde Population III-sterren, die ontstonden toen het universum nog zeer jong was en doordrongen van wolken neutraal waterstofgas zonder zwaardere elementen. Deze eerste generatie sterren had een korte levensduur van slechts 1 tot 2 miljoen jaar, waarna ze explodeerden als massieve supernova's en daarbij zwaardere elementen zoals koolstof, zuurstof, stikstof en metalen creëerden.
Migratie vanuit een buursterrenstelsel
Het meest intrigerende aspect van de ontdekking is dat de ster niet in de Melkweg zelf is ontstaan. sdss.org wijzen de bewegingspatronen en chemische samenstelling erop dat SDSS J0715-7334 is gevormd in de Grote Magelhaense Wolk, een satellietsterrenstelsel van de Melkweg, en miljarden jaren geleden naar onze Melkweg is gemigreerd.
De ster bevindt zich momenteel in de halo van de Melkweg – de wolk van sterren die de hoofdschijf van het sterrenstelsel omhult. Astronomen hebben de baan van de ster door onze Melkweg kunnen reconstrueren, wat aantoont hoe deze "oude immigrant" zijn reis door de kosmos heeft afgelegd.
Betekenis voor de astronomie
De ontdekking biedt astronomen een zeldzaam venster op de omstandigheden in het vroege universum. nationaltoday.com moet de ster zijn gevormd uit gas voordat de meeste supernova's hadden plaatsgevonden, wat betekent dat hij dateert uit een periode kort na de oerknal, tussen 12 en 13 miljard jaar geleden.
De SDSS-V, die in 2020 van start ging, is de nieuwste fase van het 25 jaar durende programma dat zich richt op het verzamelen van spectra van miljoenen objecten in de Melkweg en daarbuiten. Het programma maakt gebruik van twee telescopen op beide halfronden: de 2,5-meter Sloan Foundation Telescope bij Apache Point Observatory in New Mexico en de 100-inch du Pont Telescope bij Las Campanas Observatory in Chili.
Wetenschappelijk onderwijs in de praktijk
De ontdekking illustreert de waarde van het integreren van grootschalige astronomische datasets in het universitair onderwijs. In professor Ji's cursus is de SDSS ingebed in het curriculum, waardoor studenten direct kunnen werken met dezelfde data die professionele astronomen gebruiken. miragenews.com maakt de SDSS haar data publiek beschikbaar en breed bruikbaar voor iedereen, wat bijdraagt aan democratisering van astronomisch onderzoek.
De vondst van SDSS J0715-7334 door studenten onderstreept hoe moderne astronomie steeds meer afhankelijk wordt van het analyseren van grote datasets. Met robots die snel spectra van miljoenen objecten over de hele hemel verzamelen, groeit ons begrip van hoe sterren, zwarte gaten en sterrenstelsels zich ontwikkelen over kosmische tijdschalen.