Nederlandse geldautomaten kampen regelmatig met storingen, wat leidt tot frustratie bij gebruikers en zorgen over de beschikbaarheid van contant geld. Ook in België is het aantal automaten de afgelopen jaren sterk afgenomen, wat de toegankelijkheid van cash bemoeilijkt.
Uit onderzoek van de NOS en regionale omroepen bleek dat in september 2023 ongeveer 1 op de 20 Nederlandse geldautomaten defect was nos.nl. Dit komt neer op 5,7 procent van de automaten van Geldmaat, het samenwerkingsverband van de grote banken ABN AMRO, ING en Rabobank. Deze cijfers liggen aanzienlijk hoger dan de afgesproken norm van maximaal 2,5 procent storingen . Voor automaten waar geen alternatief in de buurt is, geldt zelfs een strengere norm van 2 procent, die eveneens niet gehaald wordt.
Oorzaken van de problemen
Peggy Corstens van Geldmaat erkent de problemen en wijst op een tekort aan onderdelen als een belangrijke oorzaak van de storingen . Een technisch mankement in bepaalde automaten, waarvoor niet snel een oplossing beschikbaar was, heeft in 2023 een grote impact gehad op de beschikbaarheid, met name voor het opnemen en storten van biljetten bnnvara.nl. Daarnaast speelt de veroudering van een deel van de automaten een rol; veel automaten die Geldmaat in 2019 van de banken overnam, zijn aan vervanging toe. Dit vervangingsproces leidt tijdelijk tot extra onbeschikbaarheid. Ook de krappe arbeidsmarkt bemoeilijkt het snel inzetten van extra personeel bij storingen .
Impact op de consument
De frequente storingen hebben directe gevolgen voor consumenten. Inwoners van plaatsen zoals Nieuwendijk in Noord-Brabant moesten bijvoorbeeld uitwijken naar nabijgelegen dorpen om contant geld op te nemen, omdat hun lokale Geldmaat-automaat wekenlang defect was . Het ministerie van Financiën heeft al aangegeven de gebrekkige dienstverlening te betreuren en werkt aan wetgeving om banken te dwingen de beschikbaarheid van geldautomaten te verbeteren .
Situatie in België
Ook in België is de beschikbaarheid van geldautomaten een punt van zorg. Het aantal automaten is de afgelopen jaren drastisch gedaald. Waar er in 2015 nog 8.727 bankautomaten waren, waren dit er in 2021 nog maar 5.407 unizo.be. Volgens cijfers van de Nationale Bank van België waren er in 2023 nog 5.199 automaten verspreid over 3.224 locaties. Deze afname is deels te verklaren door de toenemende populariteit van elektronische betalingen, waardoor de vraag naar contant geld afneemt .
Afspraken en toekomstperspectief
Na kritiek van onder andere UNIZO en andere middenveldorganisaties, hebben de Belgische bankensector en de federale regering in maart vorig jaar afspraken gemaakt om de beschikbaarheid en spreiding van bankautomaten te verbeteren. Het doel is om tegen eind 2025 in elke gemeente minstens één geldautomaat te voorzien voor geldafname, en in stedelijke gebieden binnen een straal van 2 kilometer .
Hoewel Geldmaat in Nederland een lichte verbetering in de beschikbaarheidscijfers voor januari 2024 meldt, blijft de situatie een aandachtspunt. Consumenten wordt geadviseerd om automaten zorgvuldig te gebruiken en rekening te houden met mogelijke storingen . Het is raadzaam om vooraf te controleren waar werkende geldautomaten te vinden zijn, bijvoorbeeld via online locatiewijzers maxvandaag.nl.