Het aantal Belgen dat een erfenis verwerpt, blijft toenemen. In 2022 kozen 51.817 personen ervoor om een nalatenschap niet te aanvaarden, wat een stijging van 40% betekent ten opzichte van 2018 elsdefrene.be. Deze trend wordt mede beïnvloed door de vereenvoudiging van het proces en de toenemende financiële complexiteit binnen families.
Sinds 2018 is het mogelijk om een erfenis kosteloos te verwerpen via een notaris, onder specifieke voorwaarden. Voorheen was hiervoor een gang naar de rechtbank noodzakelijk . Deze vereenvoudiging heeft ertoe geleid dat meer mensen op de hoogte zijn van deze optie en er gebruik van maken lexgo.be. De notaris brengt geen ereloon in rekening wanneer het netto-actief van de erfenis (bezittingen min schulden) onder een bepaalde drempel ligt. Dit bedrag was in 2023 vastgesteld op 6.093,20 euro . De kosten die hierbij komen kijken, worden gedragen door een fonds dat door het notariaat is opgericht fednot.be.
Notaris Carol Bohyn, woordvoerder van Notaris.be, benadrukt dat deze kosteloze verwerping mensen helpt om problemen met schuldeisers van de overledene te voorkomen . Wanneer een erfenis wordt verworpen, kunnen schuldeisers geen aanspraak meer maken op de erfgenaam voor de betaling van de schulden. Het is echter belangrijk te beseffen dat de erfgenaam dan ook afstand doet van alle goederen uit de nalatenschap, inclusief persoonlijke bezittingen.
De cijfers tonen een duidelijke stijging in het aantal erfenisverwerpingen. Van maart 2018 tot eind juli 2021 lieten al 139.986 Belgen een verklaring van verwerping optekenen door een notaris . Maandelijks verwerpen ruim 3.400 Belgen kosteloos een erfenis via een notaris . In de periode van augustus 2019 tot juli 2020 waren er gemiddeld 3.212 verwerpingen per maand, een aantal dat sindsdien verder is toegenomen tot 3.851 per maand lexgo.be.
De toename in het aantal verwerpingen wordt toegeschreven aan twee belangrijke factoren: de eerder genoemde toegenomen toegankelijkheid via de notaris, en de complexiteit van financiële situaties in samengestelde families . Deze factoren leiden tot onzekerheid en een snellere beslissing tot erfenisverwerping.
Erfgenamen hebben drie opties bij een nalatenschap: de erfenis aanvaarden, verwerpen, of aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving . De laatste optie is aan te raden wanneer er onzekerheid bestaat over de inhoud van de erfenis. In dat geval stelt de notaris een inventaris op van zowel de inkomsten als de schulden, waardoor de erfgenaam een duidelijk beeld krijgt van de financiële situatie. Het verwerpen van een erfenis moet expliciet en notarieel gebeuren . De notaris registreert de verklaring van verwerping in het Centraal Erfrechtregister (CER), dat beheerd wordt door de Federatie van het Notariaat (Fednot). Deze inschrijving is gratis voor erfgenamen die in aanmerking komen voor een kosteloze verwerping.