De commissie Institutionele Zaken van de Senaat heeft een belangrijke stap gezet richting een mogelijke afschaffing van de instelling door de herziening van artikel 195 van de Grondwet goed te keuren. Deze goedkeuring maakt het in principe mogelijk om de Grondwet nog tijdens de huidige regeerperiode aan te passen, wat een noodzakelijke voorwaarde is voor de afschaffing van de Senaat vrt.be.
Al jarenlang wordt er in politieke kringen gepleit voor de afschaffing van de Senaat. Veel partijen beschouwen de instelling als overbodig en zien de opheffing ervan als een potentiële besparingsmaatregel. De federale regering bereikte in juni vorig jaar al een akkoord over de wijze waarop de Senaat zou kunnen worden afgeschaft . De recente goedkeuring in de commissie is een concrete vervolgstap op dit akkoord.
Procedurele Hürden voor Grondwetsherziening
Het afschaffen van een parlementaire kamer zoals de Senaat is geen eenvoudige procedure, aangezien hiervoor diverse Grondwetsartikelen moeten worden herzien. De Belgische Grondwet voorziet een specifieke procedure voor herzieningen: in de ene legislatuur wordt een lijst opgesteld van artikelen die voor herziening vatbaar zijn, waarna de effectieve aanpassing pas in de daaropvolgende legislatuur kan plaatsvinden.
Tijdens de vorige legislatuur werden echter niet alle relevante Grondwetsartikelen betreffende de Senaat op deze lijst geplaatst. Dit betekende dat een volledige afschaffing van de instelling in principe niet mogelijk zou zijn geweest tijdens de huidige legislatuur. Om deze procedurele hindernis te omzeilen, was een aanpassing van artikel 195 van de Grondwet noodzakelijk. Dit artikel regelt de procedure voor een Grondwetsherziening zelf .
Hoogleraar staatsrecht Aube Wirtgen van de VUB merkt op dat deze aanpassing een manier is om de zaken vooruit te helpen. De goedkeuring van de herziening van artikel 195 in de Senaatscommissie opent de deur voor verdere stappen in het afschaffingsproces.
Stemgedrag en Politieke Consensus
De stemming in de commissie Institutionele Zaken toonde een brede politieke consensus over de herziening van artikel 195. Alle regeringspartijen, waaronder N-VA, CD&V, Vooruit, MR en Les Engagés, stemden voor het voorstel. Ook oppositiepartijen zoals Anders, Ecolo-Groen en Vlaams Belang schaarden zich achter de goedkeuring .
Opvallend was dat de PS, samen met het parlementslid Liez, tegen de herziening stemde. Dit wijst op een verdeeldheid binnen het politieke landschap, ondanks de brede steun voor de procedurele aanpassing. De redenen voor de tegenstem van de PS zijn niet expliciet vermeld in de beschikbare informatie, maar kunnen duiden op fundamentele bezwaren tegen de afschaffing van de Senaat of de voorgestelde procedure.
De goedkeuring in de commissie is een belangrijke, maar nog geen definitieve stap. Verdere parlementaire procedures zullen moeten volgen om de Grondwetsherziening en een eventuele afschaffing van de Senaat te realiseren. De politieke ontwikkelingen rond dit dossier blijven de komende tijd relevant.