De wereld heeft afscheid genomen van de schrikseconde. Tijdens de 28ste Algemene Conferentie voor Maten en Gewichten (CGPM), begin oktober in het Franse Versailles, besloot de internationale gemeenschap de maatregel definitief te schrappen. Een opmerkelijke keuze: de klok zal op de lange termijn steeds verder afwijken van de natuurlijke rotatie van de aarde.
Tot nu toe was het de taak van het Internationaal Bureau voor Gewichten en Maten (BIPM) om periodiek een extra seconde in te voegen. Dat hield de Coördineerde Universele Tijd (UTC) synchroon met de Universele Tijd (UT1), die direct gekoppeld is aan de rotatie van de aarde. Omdat onze planeet niet met een constante snelheid draait, ontstonden kleine tijdsverschillen — en die werden met schrikseconden gecorrigeerd.
Volgens berichtgeving van universetoday.com beëindigt een nieuwe resolutie die praktijk. Vanaf 20 mei 2027 mag de afwijking tussen de gemeten tijd en de geregistreerde tijd oplopen. Waar de marges voorheen strikt waren, is het maximum nu 3600 seconden: precies één volledig uur.
Grote gevolgen voor techniek en astronomie
De impact van deze beslissing is aanzienlijk. De tijdmeting wordt weliswaar uniform, maar het natuurkundige probleem van de onregelmatige aardrotatie verdwijnt niet. David Herald, verbonden aan de International Occultation Timing Association, stelt dat de tijdmeting voortaan strikt uniform zal verlopen.
Voor de astronomie is dat goed nieuws. Omdat de tijdlijn niet langer onvoorspelbaar wordt onderbroken door extra seconden, kunnen astronomische fenomenen over meerdere jaren veel preciezer worden voorspeld. De variaties in de rotatie van de aarde worden voortaan gezien als een eigenschap van de rotatie zelf — niet als iets dat de wereldwijde tijdstandaard moet bijsturen.
Waarom de aarde een slechte klok is
De schrikseconde bestond omdat de aarde geen betrouwbare klok is. Natuurlijke processen beïnvloeden de rotatiesnelheid. Daarnaast zorgt de getijdenwrijving door de maan ervoor dat de aarde gemiddeld langzaam vertraagt. Die vertraging moest regelmatig gecorrigeerd worden.
Door de correcties te staken, bouwt de afwijking zich langzaam op. In een verre toekomst moet er mogelijk geen seconde meer worden toegevoegd, maar een volledige minuut — of zelfs een 'schrikuur' — om de synchronisatie te herstellen. De overstap wordt gezien als een noodzakelijke evolutie, met als doel de tijdmeting te stroomlijnen. De focus ligt nu volledig op een strikt uniforme tijdmeting.
🧠 Even simpel uitgelegd
Stel je voor dat je een horloge draagt dat perfect loopt, maar je vergelijkt het met de zon. Soms is de aarde iets sneller of langzamer bezig met een dag. Om je horloge bij te laten werken, plakte men vroeger af en toe één extra seconde aan de klok: de schrikseconde. Dat klinkt onschuldig, maar voor computers en satellieten is zo'n plotselinge extra seconde lastig en soms zelfs gevaarlijk. Daarom is afgesproken: we laten het horloge voortaan gewoon doorlopen. Pas als het heel erg uit de pas raakt — ergens in de verre toekomst — voegen we een heel uur toe in plaats van losse seconden.