De Amerikaanse president Donald Trump heeft opgeroepen tot internationale steun bij het beveiligen van de Straat van Hormuz, maar stuit in België op scherpe kritiek. Vooruit-voorzitter Conner Rousseau liet aan VTM NIEUWS weten dat België daar niets te zoeken heeft. "Hij moet zelf zijn klodden opkuisen", aldus Rousseau over de Amerikaanse president.
Trump vraagt hulp van bondgenoten
Trump heeft meerdere landen opgeroepen om marineschepen naar de strategisch belangrijke Straat van Hormuz te sturen om olietankers veilige doorgang te garanderen. nrc.nl suggereert de Amerikaanse president op Truth Social dat meerdere landen hulp hebben toegezegd. De president noemde expliciet landen als China, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk als mogelijke partners in deze operatie.
De blokkering van de Straat van Hormuz wordt een groeiend probleem voor de Amerikaanse regering. vrt.be liet Trump weten dat het "interessant zal zijn om te zien welk land ons niet wil helpen". De president verwees daarbij meermaals naar de NAVO als mogelijke partner bij het beveiligen van de belangrijke scheepvaartroute.
NAVO-betrokkenheid omstreden
Trump presenteert de kwestie als een loyaliteitstest voor de trans-Atlantische alliantie. vrt.be zou Trump hebben gezegd: "Als er geen antwoord komt, of als het antwoord negatief is, dan denk ik dat het heel slecht zal zijn voor de toekomst van de NAVO."
De regering-Trump heeft echter, voor zover bekend, nog geen formeel verzoek aan de NAVO gedaan. Een formeel NAVO-besluit lijkt vooralsnog onwaarschijnlijk. Landen als Spanje verzetten zich openlijk tegen betrokkenheid, en de alliantie had geen inspraak in de Amerikaanse aanval op Iran die aan de huidige situatie voorafging.
Belgische politiek verdeeld
De uitspraken van Conner Rousseau illustreren de verdeeldheid in Europa over de Amerikaanse vraag. De Vooruit-voorzitter maakt duidelijk dat België volgens hem niet moet ingaan op het verzoek van Trump. Zijn scherpe formulering weerspiegelt de groeiende irritatie bij sommige Europese politici over de Amerikaanse buitenlandpolitiek in het Midden-Oosten.
De Straat van Hormuz is een cruciale doorgang voor het wereldwijde olietransport. Ongeveer een vijfde van de wereldwijde olievoorraad passeert door deze nauwe zeestraat tussen Iran en het Arabisch schiereiland. Een langdurige blokkade zou aanzienlijke gevolgen hebben voor de wereldeconomie en energieprijzen.
Risico's van militaire betrokkenheid
vrt.be brengt militaire betrokkenheid bij de Straat van Hormuz grote risico's met zich mee. De grens tussen een defensieve operatie en actieve deelname aan een oorlog is flinterdun. Als Trump de NAVO werkelijk formeel zou willen inschakelen, dreigt er opnieuw een crisis in de westerse alliantie.
Een mogelijke uitweg die wordt besproken is een 'coalition of the willing': een vrijwillig samenwerkingsverband van individuele landen dat de scheepvaart beschermt, zonder de NAVO als organisatie te betrekken. Dit zou landen die niet willen deelnemen de mogelijkheid geven om buiten de operatie te blijven, terwijl andere landen wel steun kunnen verlenen aan de Verenigde Staten.
Europese verdeeldheid
Het is moeilijk denkbaar dat alle 32 NAVO-lidstaten zich zonder meer akkoord zouden verklaren met een militaire operatie in de Straat van Hormuz. De verdeeldheid binnen Europa over de juiste reactie op Trumps verzoek illustreert de bredere spanningen binnen de trans-Atlantische alliantie.
De kwestie raakt aan fundamentele vragen over de rol van de NAVO buiten het traditionele verdedigingsgebied en over de mate waarin Europese landen automatisch Amerikaanse militaire operaties moeten steunen. Voor Trump is de reactie van de bondgenoten een test van hun loyaliteit, maar voor veel Europese leiders gaat het om de vraag of betrokkenheid bij deze operatie in hun nationaal belang is.
De komende dagen en weken zal duidelijk worden of er voldoende steun komt voor een internationale operatie in de Straat van Hormuz, en in welke vorm die steun eventueel gegoten zal worden. De scherpe afwijzing van Rousseau suggereert in elk geval dat automatische Belgische steun niet vanzelfsprekend is.