De Belgische ministerraad heeft recentelijk in tweede lezing een wetsontwerp goedgekeurd dat woonstbetredingen mogelijk maakt voor de bestuurlijke aanhouding van personen in onwettig verblijf. Dit besluit brengt de invoering van de omstreden maatregel een stap dichterbij. Voordat de tekst naar het parlement gaat, is een aanvullend advies van de Raad van State vereist bruzz.be.
Het wetsontwerp voorziet dat politie en de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) een woning mogen betreden om iemand bestuurlijk aan te houden die zich in illegaal verblijf bevindt. Voorwaarden zijn dat de persoon structureel weigert mee te werken aan terugkeer en een gevaar vormt voor de openbare orde of nationale veiligheid. Een onderzoeksrechter moet hiervoor steeds toestemming verlenen .
Historische context en eerdere pogingen
De discussie over woonstbetredingen is niet nieuw. Twee legislaturen geleden, onder de regering-Michel, was een vergelijkbaar ontwerp bijna ingevoerd, maar stuitte het op verzet, voornamelijk vanuit Franstalige liberale partijen . Destijds uitten ook onderzoeksrechters kritiek op het voorstel van toenmalig minister van Justitie Koen Geens en staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken vrt.be. Premier Charles Michel gaf toen aan het wetsontwerp te willen aanpassen om de rechtstaat niet te ondergraven, maar tegelijkertijd een efficiënt terugkeerbeleid te waarborgen .
In de vorige regering waren opeenvolgende CD&V-staatssecretarissen voor Asiel en Migratie, Sammy Mahdi en Nicole de Moor, voorstander van de maatregel. Echter, door aanzienlijke tegenstand binnen de regering kwam het toen niet tot een akkoord .
Kritiek en bezorgdheden
Ondanks de goedkeuring door de ministerraad, blijft er kritiek op het wetsontwerp. Myria, het Federaal Migratiecentrum, heeft in een advies meerdere bezorgdheden geuit over de grondrechten. Volgens Myria zijn de noodzaak en evenredigheid van de maatregel onvoldoende aangetoond en is het toepassingsgebied te ruim. Ook zijn de gehanteerde begrippen onvoldoende precies, wat de deur opent voor een brede interpretatie myria.be. Myria benadrukt dat een woonstbetreding een ernstige inmenging is in het recht op eerbiediging van de woonst en traumatiserend kan zijn voor alle bewoners, inclusief kinderen myria.be.
Het huidige wetsontwerp lijkt op veel punten op het ontwerp uit 2017. Hoewel het nieuwe ontwerp zich in principe richt op vreemdelingen die een bedreiging vormen voor de openbare orde of nationale veiligheid en enkele waarborgen voor kinderen bevat, blijven fundamentele vragen over de bescherming van grondrechten onbeantwoord .
Reactie van de minister en lokale overheden
Minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) stelt dat woonstbetredingen geen taboe mogen zijn "wanneer de veiligheid van onze bevolking op het spel staat". Zij benadrukt dat het onaanvaardbaar is dat "illegale criminelen" aan terugkeer kunnen ontsnappen door zich te verschuilen. Volgens de minister zijn alle adviezen geanalyseerd en is de tekst waar nodig aangepast, zonder de essentie te wijzigen .
Op lokaal niveau is er ook weerstand. De stad Brussel keurde recentelijk een motie goed tegen woonstbetredingen met als doel mensen zonder legaal verblijf op te sporen en aan te houden. De gemeenteraad van Brussel gaat hiermee in tegen het federale beleid, stellende dat het vermoeden van illegaal verblijf geen reden is voor een woonstbetreding vrt.be. Met deze motie volgt de stad Brussel het voorbeeld van gemeenten zoals Sint-Gillis en Elsene .
Het wetsontwerp, dat een initiatief is om een efficiënt terugkeerbeleid te garanderen voor vreemdelingen in illegaal verblijf, introduceert de term 'woonstbetreding' voor het eerst in het Belgisch rechtssysteem. Dit verschilt van een 'huiszoeking', aangezien een woonstbetreding kadert binnen een administratieve procedure en niet binnen een gerechtelijk onderzoek belconlawblog.com.