De Britse oppositiepartij Reform UK heeft een controversieel plan gelanceerd om de Royal Navy in te zetten tegen migranten die het Kanaal oversteken. De partij, geleid door Nigel Farage, wil dat marineschepen alle kleine boten onderscheppen en de opvarenden terugbrengen naar Frankrijk of België. Volgens berichtgeving van hln.be noemt de partij dit een "laatste redmiddel" in de strijd tegen irreguliere migratie.
Het plan, dat de naam 'operation fortress' (operatie fort) meekreeg, werd op 3 augustus 2026 voorgesteld op een persconferentie. Volgens de partij zou het gaan om de "grootste militaire operatie" in het Kanaal sinds de Tweede Wereldoorlog. De woordvoerder binnenlandse zaken van Reform UK, Zia Yusuf, lichtte het voorstel toe in een interview met het BBC Radio 4-programma Today. nieuwsblad.be en de co.uk melden dat Yusuf het plan omschreef als een "humanitaire missie" die verenigbaar zou zijn met de regels van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.
Juridische en diplomatieke haken en ogen
Het voorstel roept onmiddellijk vragen op over de uitvoerbaarheid. Toen de BBC Yusuf confronteerde met het feit dat het Verenigd Koninkrijk migranten niet zonder toestemming van Frankrijk kan terugsturen, beweerde de woordvoerder dat dit wel degelijk mogelijk zou zijn. Internationale maritieme wetgeving bepaalt echter dat mensen die op zee worden gered, aan land moeten worden gebracht in een veilige haven, wat doorgaans de dichtstbijzijnde haven is. Het zonder akkoord terugbrengen van opvarenden naar Franse of Belgische wateren zou een schending van het internationaal recht kunnen betekenen en een diplomatieke rel veroorzaken.
Context: aanhoudende overtochten
De aankondiging komt op een moment dat de overtochten met kleine boten opnieuw in de politieke schijnwerpers staan. Sinds Andy Burnham (Labour) premier werd, arriveerden al meer dan 2.000 migranten via deze route in het Verenigd Koninkrijk. Alleen al op zaterdag 2 augustus staken 326 mensen het Kanaal over, zo blijkt uit cijfers van het Home Office die de BBC citeert. Opvallend is dat het totale aantal overtochten dit jaar ongeveer 43 procent lager ligt dan in dezelfde periode in 2025.
Premier Burnham heeft beloofd "meedogenloos" te zullen optreden tegen de overtochten, maar benadrukt tegelijkertijd de noodzaak van "veilige routes" voor asielzoekers. Zijn aanpak verschilt fundamenteel van het plan van Reform UK, dat inzet op een harde, militaire afschrikking.
Steun van oud-militairen
Volgens Yusuf wordt 'operation fortress' gesteund door "voormalige hoge leden van onze strijdkrachten". Details over welke militairen precies hun goedkeuring hebben gegeven, werden tijdens de persconferentie niet bekendgemaakt. De theguardian.com bericht dat het voorstel op felle kritiek stuit van mensenrechtenorganisaties en oppositiepartijen, die het onwerkbaar en in strijd met internationale verdragen noemen.
Reform UK, dat bij de laatste verkiezingen een significante zetelwinst boekte, profileert zich met dit plan opnieuw als de meest radicale stem in het Britse migratiedebat. Of de inzet van de Royal Navy juridisch haalbaar is en of Frankrijk en België zouden meewerken, blijft vooralsnog hoogst onzeker.