De kākāpō, de zwaarste papegaaiensoort ter wereld, beleeft een ongekend succesvol broedseizoen in Nieuw-Zeeland. Volgens livescience.com zijn er dit seizoen 105 kuikens uitgekomen — het hoogste aantal sinds dergelijke registraties dertig jaar geleden begonnen. Dit markeert een opmerkelijk keerpunt voor een soort die in de jaren negentig op de rand van uitsterven stond.
Van bijna uitgestorven naar voorzichtig herstel
De kākāpō, een nachtactieve, niet-vliegende papegaai die tot vier kilogram kan wegen, werd in 1970 herontdekt nadat wetenschappers dachten dat de soort was uitgestorven. Sindsdien is de populatie langzaam gegroeid van enkele tientallen exemplaren naar momenteel 147 volwassen vogels, die allemaal op vier roofdiervrije eilanden voor de kust van Nieuw-Zeeland leven.
Het huidige broedseizoen overtreft alle eerdere records. straitstimes.com, wetenschappelijk adviseur van het kākāpō-herstelprogramma, vertelde persbureau AFP dat minstens 75 kuikens dit jaar naar verwachting zullen overleven. Het broedprogramma wordt zo nauwkeurig gemonitord dat wetenschappers precies kunnen voorspellen wanneer het laatste van de 249 gelegde eieren zal uitkomen.
Uniek voortplantingsgedrag
De kākāpō heeft een bijzonder voortplantingspatroon dat de soort extra kwetsbaar maakt. In tegenstelling tot de meeste vogels broeden deze papegaaien slechts eens in de twee tot vier jaar, en alleen wanneer de inheemse rimu-bomen in Nieuw-Zeeland vol vruchten hangen. De vrouwtjes controleren het broedproces volledig: zij kiezen een partner, paren en sluiten het mannetje vervolgens uit van het uitbroeden en grootbrengen van de jongen.
"We weten niet precies wat de trigger is, maar een van de dingen die we onderzoeken is dat de rimu-bes rijk is aan vitamine D, in feite een superfood, dat geassocieerd wordt met vruchtbaarheid en gezondheid," straitstimes.com. Dit jaar hebben de rimu-bomen een uitzonderlijk grote oogst geproduceerd, wat mogelijk verband houdt met klimaatverandering en temperatuurschommelingen.
Medische uitdagingen en doorbraken
Het succes van dit broedseizoen werd echter bedreigd door een uitbraak van aspergillose, een dodelijke schimmelziekte die zich in april 2019 begon te verspreiden door de kākāpō-populatie. earthisland.org, manager van veterinaire diensten bij het New Zealand Centre for Conservation Medicine in Auckland Zoo, leidde een team dat bijna een jaar lang werkte aan quarantainemaatregelen en nieuwe behandelingen.
"Ik denk dat de meeste mensen denken dat ons werk bestaat uit het aaien van rode panda's en het knuffelen van kākāpō's," zei Chatterton tegen The Guardian. In werkelijkheid was 2019 een "monumentaal" jaar voor het veterinaire team, dat hard werkte om te voorkomen dat de ziekte de winst van het meest succesvolle broedseizoen in levende herinnering teniet zou doen.
Toekomstperspectief
De kākāpō staat nog steeds op de lijst van ernstig bedreigde diersoorten, maar de recente ontwikkelingen bieden hoop. De soort heeft unieke eigenschappen die zowel een voordeel als een uitdaging vormen voor het behoud. Als zwaarste papegaai ter wereld en met een levensverwachting van meer dan zestig jaar, kunnen individuele vogels een belangrijke bijdrage leveren aan het herstel van de populatie.
Het intensieve beheer van het broedprogramma, waarbij elk ei en elk kuiken nauwlettend wordt gevolgd, heeft bewezen effectief te zijn. De combinatie van roofdiervrije habitats, veterinaire zorg en gunstige voedselomstandigheden heeft geleid tot dit recordseizoen.
Conservationisten blijven voorzichtig optimistisch. Hoewel de populatie groeit, blijft de soort kwetsbaar door zijn kleine aantallen en beperkte genetische diversiteit. Het succes van dit broedseizoen toont echter aan dat met toegewijde inspanningen en wetenschappelijke monitoring, zelfs soorten die op de rand van uitsterven stonden een kans op herstel kunnen krijgen.
De kākāpō, ooit bijna verloren, schrijft nu een nieuw hoofdstuk in zijn overlevingsverhaal — een verhaal dat hoop biedt voor andere bedreigde soorten wereldwijd.