De politierechtbank van Maaseik heeft recentelijk een snelheidsboete, vastgelegd door een trajectcontrole in Lanaken, ongeldig verklaard. Dit besluit volgt op een eerdere uitspraak in Meise en werpt vragen op over de wettigheid van de financieringsmodellen van veel lokale trajectcontroles in Vlaanderen. De kern van de zaak is dat de financiering van het meetsysteem niet volledig door de gemeente gebeurde, maar mede door een privébedrijf vrt.be.
De uitspraak in Maaseik is niet de eerste in zijn soort. Eerder oordeelde de politierechtbank van Vilvoorde al dat een boete van 53 euro, afkomstig van een trajectcontrole in Meise, onwettig was. In dat geval werd de boete ongeldig verklaard omdat niet alleen de gemeente, maar ook een privébedrijf meefinancierde aan het meettoestel . Deze financieringsconstructie, waarbij commerciële partners meedelen in de inkomsten uit de boetes, wordt door de rechter als onwettig beschouwd.
De aanleiding voor de zaak in Meise was een betwisting door Johan De Mol, mobiliteitsexpert aan de UGent, die vorig jaar geflitst werd en een boete ontving. Hij vocht de boete aan met het argument dat de GAS-boete niet door een bevoegd persoon was behandeld. Hoewel er een stamnummer op de boete stond, was dit volgens de rechter onvoldoende om de persoon als bevoegd te identificeren. Bovendien stelde de rechter dat flitstoestellen volledig door de lokale overheid gefinancierd moeten zijn, wat in Meise niet het geval was .
Volgens berichtgeving van Nieuws365 Redactie, die het vonnis van Vilvoorde kon inkijken, schond het systeem twee wettelijke verplichtingen. Ten eerste kon de gemeente niet aantonen dat de vaststelling van de overtreding daadwerkelijk door een politieagent was bevestigd, wat wettelijk verplicht is. Ten tweede bleek dat de trajectcontrole niet door de overheid zelf was gefinancierd, terwijl de wet voorschrijft dat een trajectcontrole volledig door de overheid moet worden bekostigd, en niet door een privépartner nieuws365.be.
Deze uitspraken kunnen verregaande gevolgen hebben voor de geldigheid van boetes van andere lokale trajectcontroles in Vlaanderen. Veel gemeenten werken met vergelijkbare constructies, vaak via bedrijven zoals TaaS, die trajectcontrole "as a service" aanbieden. Bij dit model hoeft de gemeente zelf niet te investeren; het bedrijf levert de camera's en software en int in ruil een deel van de boete-inkomsten, bijvoorbeeld 24 euro per uitgeschreven boete .
Vlaams minister van Mobiliteit Annick De Ridder (N-VA) heeft aangegeven het vonnis te laten onderzoeken. Zij waarschuwt dat indien andere politierechtbanken dit voorbeeld volgen, dit aanzienlijke consequenties kan hebben voor het huidige boetesysteem van lokale trajectcontroles . De minister noemt het huidige model "juridisch kaduuk" en stelt dat het niet normaal is dat boetes naar private kassen vloeien, omdat dit het draagvlak voor verkeersveiligheid ondermijnt. Er wordt verwacht dat de regelgeving tegen de zomer volledig zal worden geëvalueerd .
De uitspraak van de politierechtbank in Vilvoorde creëert een juridisch precedent dat deuren opent voor massale betwistingen van trajectcontroleboetes in heel Vlaanderen. Het is nu afwachten of andere rechtbanken dit standpunt zullen volgen, wat het huidige systeem van handhaving van snelheidsovertredingen via trajectcontroles potentieel op losse schroeven kan zetten. De discussie over de grenzen van private betrokkenheid bij publieke taken zoals verkeershandhaving is hiermee opnieuw actueel geworden jubel.be.