Ze lijken op gewone handbijlen, maar zijn tot tien keer te zwaar om ermee te werken. Toch maakten prehistorische mensen in Groot-Brittannië ze zorgvuldig met de hand. Waarom? Nieuw onderzoek wijst op een opvallend antwoord: pure indrukwekkendheid.
Wat zijn 'ficrons'?
De bijzondere handbijlen staan bekend als 'ficrons'. Ze hebben een scherpe punt, een afgeronde onderkant en gebogen zijkanten. De naam komt van ijzeren staven die vroeger werden gebruikt om boten door ondiep Frans water te loodsen.
Sinds de late 19e eeuw worden deze objecten regelmatig teruggevonden, met een opvallende concentratie langs de Theems en haar zijrivieren. De meeste handbijlen uit die tijd meten 8 tot 15 centimeter. Maar newscientist.com meldt dat er ook exemplaren zijn gevonden van tot 30 centimeter lang en circa 3 kilogram zwaar. Dat is tot wel tien keer zwaarder dan een gemiddelde handbijl uit die periode.
Te zwaar om mee te werken
Die omvang maakt de gigantische bijlen ongeschikt voor dagelijks gebruik. Ze waren onhandig door hun gewicht en bovendien te fragiel voor zware fysieke arbeid. De makers hadden dus duidelijk geen praktisch nut voor ogen.
Malaika Standley Barrow, verbonden aan University College London, stelt dat het maken van deze objecten juist draaide om het etaleren van technische vaardigheden. Zo'n bijl vervaardigen was een tijdrovende en complexe opgave. De zeldzame exemplaren functioneerden waarschijnlijk als een prehistorisch statussymbool.
Ook de visuele impact speelde een cruciale rol. Standley Barrow legt uit dat de bijlen bedoeld waren om op te vallen en door anderen te worden gezien als iets bijzonders. Het bezitten of maken van zo'n stuk getuigde van macht en vakmanschap. Mogelijk versterkte het ook de sociale cohesie, door de gezamenlijke inspanning die het maakproces vereiste.
Bewijs uit de bodem
Om de theorie te toetsen, analyseerden onderzoekers verschillende ficrons op variaties in vorm en afmeting. Zo konden ze een duidelijk onderscheid maken tussen functionele gereedschappen en symbolische 'showstukken'.
Enkele van de meest opvallende vondsten — waaronder exemplaren van 253 en 285 millimeter lang — bevinden zich in de collecties van The Seaside Museum in Herne Bay en het British Museum. Deze objecten bieden een zeldzame inkijk in de sociale structuren van homininen in Groot-Brittannië van meer dan 300.000 jaar geleden. Ze bewijzen dat esthetiek en sociale status al een rol speelden in de vroegste menselijke culturen.