De Nederlandse stripwereld heeft een groot verlies geleden met het overlijden van Dick Matena. De veelzijdige tekenaar en scenarist, die een fundamentele rol speelde in de evolutie van het medium in het Nederlandse taalgebied, is op 83-jarige leeftijd overleden in zijn woonplaats Amsterdam.
Een carrière die begon bij de Toonder Studio's
De loopbaan van Matena kende een indrukwekkende omvang en diversiteit, beginnend op zeer jonge leeftijd. Volgens informatie van Stripweb.be startte hij zijn professionele pad in 1960 bij de beroemde Toonder Studio's. Op 17-jarige leeftijd was hij daar al betrokken bij de creatie van iconische personages zoals Tom Poes en Panda. Tijdens deze formatieve jaren putte hij zijn kennis uit de ervaring van grootmeesters zoals Marten Toonder, Thé Tjong Khing en Piet Wijn.
Deze vroege leerschool vormde de basis voor een oeuvre dat zich niet beperkte tot enkel tekenwerk, maar ook omvatte scenario-schrijven, humor en het vertalen van complexe verhalen. Gedurende zijn jaren bij de studio's tussen 1960 en 1967 ontwikkelde hij de technische vaardigheden die hem later tot een van de meest productieve makers van zijn generatie zouden maken.
De pionier van de 'literaire verstripping'
Matena verwierf een unieke reputatie door het zogenaamde 'verstrippen' van klassieke literatuur. Hij slaagje erin om complexe romans om te zetten naar visuele narratieven zonder de essentie van het originele werk te verliezen. nos.nl, maakte hij stripversies van bekende werken zoals De Avonden van Gerard Reve en Turks Fruit van Jan Wolkers. Ook kinderklassiekers zoals Kruimeltje en Dik Trom werden door zijn pen tot leven gewekt.
Voor Matena was dit proces geen poging om zelf literatuur te creëren, maar eerder een eerbetoon aan de bestaande teksten. In een eerder interview gaf hij aan dat hij een klassieke tekenaar was die de tekst van schrijvers wilde gebruiken om een nieuwe, visuele dimensie aan hun woorden te geven. Door deze techniek fungeerde hij als een brug tussen de wereld van de roman en de strip, waardoor de grens tussen hoge literatuur en beeldverhaal vervaagde.
Innovatie en internationale controverse
Naast zijn werk voor kinderen, legde Matena de fundamenten voor een volwassen stripgenre. rtl.nl wordt hij door vakgenoten, waaronder Rob van Bavel van Uitgeverij L, gezien als de grondlegger van de moderne strip voor volwassenen. Zijn werk in bladen als Pep en Eppo introduceerde thema's als meer diepgang, complexiteit en rauwere elementen in het medium.
Zijn succes beperkte zich niet tot de Lage Landen; zijn werk vond internationaal de weg naar landen als Frankrijk, de Verenigde Staten en Spanje. Deze internationale carrière kende echter ook uitdagingen. Tijdens zijn verblijf in Spanje in de jaren 80 werkte hij voor lokale agentschappen, maar bepaalde werken veroorzaakten soms ophef. Een specifiek voorbeeld is de strip De Prediker, waarbij de afbeelding van een naakt personage volgens Matena zelf een negatieve impact had op zijn internationale loopbaan.
Een rijk oeuvre en blijvende erfenis
De impact van Matena op de stripkunst is onmiskenbaar en werd meermalen bekroond met prestigieuze prijzen. stripspeciaalzaak.be, ontving hij in 1986 de Stripschapprijs voor zijn totale oeuvre en werd hij in 2003 in Vlaanderen geëerd met de Bronzen Adhemar. Zijn werk, variërend van sciencefiction zoals de reeks Virl tot meer realistische verhalen zoals Storm en De Argonautjes, blijft een inspiratiebron voor nieuwe generaties makers.
Ondanks zijn recente gezondheidsproblematies, waarbij hij kort voor zijn overlijden 83 jaar was geworden, bleef zijn nalatenschap voortbestaan via uitgevers zoals Uitgeverij L, die plannen hebben voor integrale heruitgaven van zijn werk. Met zijn overlijden verliest de stripkunst een technisch meester en een visionair die bewees dat het medium de kracht bezit om de diepste menselijke emoties en literaire meesterwerken te dragen. werd hij in zijn laatste dagen al als zeer kwetsbaar beschreven.