De overlevingskansen voor kankerpatiënten in Nederland zijn de afgelopen decennia aanzienlijk toegenomen, zo blijkt uit recente analyses van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL). Deze positieve trend is het resultaat van verbeterde diagnostiek en de introductie van nieuwe behandelmethoden en medicijnen. Echter, ondanks deze algemene vooruitgang, blijven de overlevingskansen voor specifieke kankersoorten, zoals alvleesklierkanker, nog steeds bijzonder laag.
Volgens de meest recente gegevens, die de periode 2018-2022 omvatten, is de vijfjaarsoverleving gestegen naar 68 procent iknl.nl. Dit betekent dat ruim twee derde van de patiënten die in deze periode de diagnose kanker kregen, vijf jaar na de diagnose nog in leven is. Deze cijfers tonen een stijging van twee procentpunten ten opzichte van de voorgaande meetperiode. Over een langere termijn, van 2011 tot en met 2020, bleef 66 procent van de patiënten minimaal vijf jaar in leven na een kankerdiagnose, een verbetering ten opzichte van de 58 procent in de tien jaar daarvoor nos.nl. De tienjaarsoverleving steeg in dezelfde periode van 51 naar 59 procent.
De vooruitgang is niet alleen recent, maar strekt zich uit over een langere periode. Het KWF meldt dat de vijfjaarsoverlevingscijfers sinds hun oprichting in 1949 zijn gestegen van 25 procent naar ongeveer 70 procent nu, wat de enorme verbetering over de decennia heen benadrukt kwf.nl.
Verbeteringen bij diverse kankersoorten
De verbeterde overlevingskansen zijn zichtbaar bij diverse kankersoorten. Vooral bij solide tumoren is de driejaarsoverleving in de afgelopen twintig jaar met 11 procentpunten gestegen, van 60 procent in 2000-2004 naar 71 procent in 2020-2022 zorgkrant.nl. Grote verbeteringen zijn waargenomen bij longkanker, nierkanker, sarcomen, slokdarmkanker en keelholtekanker. Met name bij longkanker hebben nieuwe medicijnen, die sinds 2017 beschikbaar kwamen, bijgedragen aan deze vooruitgang. Ook bevolkingsonderzoeken, die leiden tot een vroegere detectie van kanker, spelen een cruciale rol in het verhogen van de overlevingskansen.
Bij kankersoorten zoals borst-, prostaat- en huidkanker is de vijfjaarsoverleving hoog, waarbij zeker 75 procent van de patiënten deze periode overleeft. Dit geldt ook voor bepaalde vormen van lymfeklierkanker.
Uitdagingen en sombere prognoses
Ondanks de algehele positieve trend, blijft de overlevingskans voor sommige kankersoorten "zeer laag", aldus het IKNL. Bij vormen van kanker met een slechte prognose is minder vooruitgang geboekt. Voorbeelden hiervan zijn slokdarmkanker en longkanker, waarbij minder dan 30 procent van de patiënten langer dan vijf jaar na de diagnose leeft. Alvleesklierkanker kent een bijzonder sombere prognose, met slechts 5 procent van de patiënten die vijf jaar na de diagnose nog in leven is. Ook patiënten met uitzaaiingen van een tumor waarvan de oorsprong onbekend is, hebben slechts 5 procent kans op langdurige overleving.
Het IKNL publiceert de overlevingscijfers nu elke drie jaar, in plaats van elke vijf jaar, om recentere data te kunnen presenteren. Hoewel dit een actueler beeld geeft, merkt het IKNL op dat de betrouwbaarheid van deze recentere cijfers iets lager kan zijn, omdat patiënten die in het laatste jaar van de meetperiode de diagnose kregen, nog binnen de drie jaar kunnen overlijden. Dit kan leiden tot een lichte neerwaartse bijstelling van de overlevingskansen.
Het Integraal Kankercentrum Nederland benadrukt het belang van een kritische blik op de effecten van nieuwe behandelmethoden en medicijnen, aangezien in sommige gevallen de bijwerkingen aanzienlijk kunnen zijn. De stijging van de overlevingskansen is deels ook te verklaren door een toename in het aantal diagnoses van kankervormen die makkelijker te behandelen zijn.