Wetenschappers hebben geochemisch bewijs gevonden dat er mogelijk een nieuwe tektonische plaatgrens aan het ontstaan is in Zambia. Gasmonsters uit hete bronnen in het land bevatten chemische signaturen die rechtstreeks uit de aardmantel afkomstig zijn, wat wijst op een scheur in de tektonische platen.
Directe verbinding met de aardmantel
Onderzoekers van de Universiteit van Oxford hebben gasmonsters geanalyseerd uit vijf hete bronnen en drie geothermische bronnen in centraal Zambia. newscientist.com komen de helium- en koolstofisotoopverhoudingen in deze gassen overeen met die welke diep onder de aardkorst bestaan. Dit suggereert dat vloeistoffen uit de mantel, tot 190 kilometer onder de bronnen, naar het oppervlak komen.
"Wat onze data bevestigt is dat dit systeem momenteel 'wakker' is en geologisch actief," aldus hoofdonderzoeker Rūta Karolytė. Ze benadrukt dat een actieve rift zich aan het ontwikkelen niet automatisch betekent dat er over honderd miljoen jaar een oceaan zal zijn, maar dat het wel een mogelijkheid is.
De Kafue Rift
De Kafue Rift in Zambia maakt deel uit van een 2.500 kilometer lange riftsone die zich uitstrekt van Tanzania tot Namibië en mogelijk doorloopt tot in de Atlantische Oceaan. Geologen vermoedden al langer dat dit gebied tekenen vertoont van de vroege stadia van een nieuwe grens tussen continentale platen, vanwege de geografie, lage-zwaartekrachtanomalieën, hoge ondergrondse temperaturen en lichte seismische activiteit.
Tot nu toe ontbrak echter geochemisch bewijs voor deze hypothese. De nieuwe gasanalyses leveren dit cruciale bewijs en tonen aan dat er daadwerkelijk een scheur in de tektonische platen van de regio bestaat.
Breder Afrikaans riftproces
theconversation.com, met name langs de Oost-Afrikaanse Rift die loopt van de Rode Zee tot Mozambique. Dit proces van continentale rifting kan over miljoenen jaren leiden tot het splitsen van een tektonische plaat in tweeën.
earthhow.com, ongeveer even snel als de groei van vingernagels. Aan de oostkant van de plaat bevindt zich de Somalische Plaat, die geleidelijk van het continent scheidt langs de Oost-Afrikaanse Rift.
Zeldzame ontdekking
Wat deze ontdekking bijzonder maakt, is dat het ongebruikelijk is om een locatie te vinden waar dit proces mogelijk net begint. Terwijl de Oost-Afrikaanse Rift al tientallen miljoenen jaren actief is, lijkt de Kafue Rift in een veel vroeger stadium van ontwikkeling te verkeren.
De Afar-driehoek in Oost-Afrika, waar de Nubische, Somalische en Arabische platen samenkomen, heeft al de helft van zijn dikte verloren door het uit elkaar bewegen van deze drie platen. Wetenschappers voorspellen dat als deze bewegingen doorgaan, de rift over ongeveer tien miljoen jaar volledig overstroomd zal zijn door de zee en Somalië een onafhankelijke plaat zal worden.
Geologische tijdschalen
Het is belangrijk te benadrukken dat deze processen zich afspelen over geologische tijdschalen. Zelfs als de Kafue Rift zich blijft ontwikkelen tot een volwaardige plaatgrens, zal het miljoenen jaren duren voordat er sprake is van een nieuwe oceaan of een volledig gescheiden continent.
De ontdekking onderstreept wel hoe dynamisch de aarde blijft, ook al zijn veel van deze veranderingen voor mensen nauwelijks waarneembaar. theconversation.com die met verschillende snelheden ten opzichte van elkaar bewegen.
Het onderzoek biedt wetenschappers een zeldzame kijk op de allereerste fasen van continentale rifting en draagt bij aan ons begrip van hoe nieuwe oceaanbassins en continentale grenzen ontstaan. De komende jaren zullen onderzoekers de ontwikkeling van de Kafue Rift nauwlettend blijven volgen om meer inzicht te krijgen in deze fundamentele geologische processen.