Wetenschappers richten zich steeds meer op het afvoersysteem van de hersenen als mogelijke behandeling voor de ziekte van Alzheimer. Meerdere recente studies tonen aan dat het versterken van dit natuurlijke opruimmechanisme veelbelovende resultaten oplevert bij het verminderen van schadelijke eiwitophopingen en het verbeteren van cognitieve functies.
Nieuw doelwit: DDR2-receptor
Onderzoekers van de Guangzhou Medical University in China hebben een innovatieve benadering ontwikkeld die zich richt op een receptor genaamd DDR2 (discoidin domain receptor 2). newscientist.com, maar blijkt ook een belangrijke rol te spelen bij het glymfatische systeem – het afvoersysteem van de hersenen.
"Als je de DDR2-route blokkeert, zal er theoretisch minder amyloïd-bèta-eiwit worden geproduceerd en tegelijkertijd zal het de afvalverwijdering voor het eiwit stimuleren," legt onderzoeker Jia Li uit. In experimenten met muizen leidde deze aanpak tot verbeterde prestaties op geheugen- en leertests.
De DDR2-receptor is betrokken bij de regulatie van de extracellulaire matrix – het netwerk van eiwitten rondom cellen. Disfunctie van deze matrix lijkt verband te houden met de afzetting van amyloïde plaques en tau-tangles, de kenmerkende eiwitophopingen bij Alzheimer.
Glymfatisch systeem als therapeutisch doelwit
Het glymfatische systeem fungeert als een soort afvoersysteem voor de hersenen. bode-living.com, wanneer langzame hersengolven de beweging van afvalvloeistof faciliteren. De efficiëntie van dit systeem neemt echter af met de leeftijd en is bijzonder verstoord bij mensen met Alzheimer.
Onderzoekers van Columbia University ontdekten dat het verbeteren van de prestaties van dit zelfreinigend systeem helpt bij het wegspoelen van amyloïde en tau-toxines uit de hersenen van muizen en de cognitie van de dieren verbetert. Hun studie toonde ook aan dat het hersenreinigingssysteem kan worden verbeterd door een specifiek eiwit genaamd PERK te verwijderen uit astrocyten, een type hersencel.
Medicijncombinatie stimuleert afvalverwijdering
Een andere veelbelovende ontwikkeling komt van onderzoekers die bestaande medicijnen combineren om het glymfatische systeem te stimuleren. bode-living.com. Dit medicijn, dat normaal wordt gebruikt bij medische procedures, blijkt de gunstige langzame hersengolven te versterken die cruciaal zijn voor afvalverwijdering.
Eerdere studies bij muizen hadden al aangetoond dat dexmedetomidine de afvalverwijdering in de hersenen verbeterde en cognitieve achteruitgang vertraagde. De nieuwe menselijke studies moeten uitwijzen of deze bevindingen ook bij patiënten effectief zijn.
Cellulaire immunotherapie als alternatief
Wetenschappers van Washington University School of Medicine ontwikkelden een cellulaire immunotherapie die astrocyten – een type hersencel – omvormt tot "superreinigers" die Alzheimer-gerelateerde eiwitten opruimen. Deze aanpak toonde veelbelovende resultaten in muismodellen, waarbij de behandelde cellen effectiever schadelijke eiwitten konden verwijderen.
Northwestern Medicine-onderzoekers benadrukken dat het versterken van de eigen immuuncellen van de hersenen een veelbelovend alternatief kan zijn voor huidige behandelingen. Eerdere pogingen tot een Alzheimervaccin faalden doordat de immuunrespons gevaarlijke hersenontsteking veroorzaakte. De nieuwe benaderingen proberen dit probleem te omzeilen door gerichter te werk te gaan.
Autofagie als behandelstrategie
Naast het glymfatische systeem richten onderzoekers zich ook op autofagie – het cellulaire proces waarbij cellen hun eigen afval afbreken en recyclen. washu.edu die frontotemporale dementie modelleren. De verbinding kon schadelijke eiwitten uit menselijke neuronen verwijderen en voorkomen dat deze cellen afsterven.
Autofagie neemt bekend af met de leeftijd, waardoor strategieën om dit proces te herstellen mogelijk meerdere leeftijdsgerelateerde ziekten kunnen aanpakken. nih.gov, vooral in combinatie met antilichaamtherapieën die zich richten op amyloïd-bèta.
Verschuiving in behandelstrategie
De nieuwe bevindingen markeren een mogelijke verschuiving in de aanpak van Alzheimer. Hoewel huidige FDA-goedgekeurde behandelingen zich richten op het verwijderen van amyloïde plaques, bieden deze slechts bescheiden voordelen met mogelijke bijwerkingen en hoge kosten. De focus verschuift nu naar het versterken van de natuurlijke afweermechanismen van de hersenen.
"Iedereen is het erover eens dat, hoewel deze medicijnen effectiever worden, ze uiteindelijk Alzheimerpatiënten niet genezen," aldus David Gate van Northwestern Medicine. De nieuwe benaderingen die het eigen opruimsysteem van de hersenen versterken, kunnen een effectiever alternatief bieden voor langdurige behandeling en mogelijk zelfs preventie van de ziekte.