De vreemde maan Nereid, die om Neptunus draait, zou wel eens de enige overgebleven satelliet kunnen zijn uit het oorspronkelijke maansysteem van de planeet. Dat blijkt uit nieuw onderzoek dat licht werpt op het turbulente verleden van het buitenste deel van ons zonnestelsel.
Unieke positie in het Neptunus-systeem
Nereid neemt een bijzondere plaats in tussen de veertien bekende manen van Neptunus. De maan onderscheidt zich door haar uitzonderlijk elliptische baan en grote afstand tot de planeet, zoals blijkt uit space.com. Terwijl de meeste manen van Neptunus in relatief regelmatige, cirkelvormige banen bewegen, volgt Nereid een sterk uitgerekte baan die haar soms veel dichter bij de planeet brengt en dan weer veel verder weg voert.
De maan werd in 1949 ontdekt door astronoom Gerard Kuiper en is met een diameter van ongeveer 340 kilometer de op twee na grootste maan van Neptunus. Alleen Triton en Proteus zijn groter. Wat Nereid echter vooral interessant maakt voor onderzoekers is niet zozeer haar grootte, maar haar afwijkende orbitale eigenschappen die niet passen bij het huidige maansysteem.
Gewelddadige geschiedenis van Neptunus
Het nieuwe onderzoek suggereert dat het maansysteem van Neptunus een dramatische gebeurtenis heeft doorgemaakt die het oorspronkelijke systeem volledig heeft verstoord. Wetenschappers vermoeden dat de inval van Triton, de grootste maan van Neptunus, verantwoordelijk is voor deze chaos. space.com uit de Kuipergordel dat miljarden jaren geleden door de zwaartekracht van Neptunus werd vastgegrepen.
Toen Triton het systeem binnenkwam, zou deze grote maan de bestaande manen hebben verstoord door gravitationele interacties. De meeste oorspronkelijke manen werden waarschijnlijk uit hun baan geslingerd of stortten neer op Neptunus. Volgens de onderzoekers zou Nereid de enige zijn die deze catastrofale gebeurtenis heeft overleefd, zij het met een sterk veranderde baan.
Bewijs uit de baan
De extreme ellipticiteit van Nereid's baan wordt gezien als het belangrijkste bewijs voor dit scenario. De maan beweegt tussen 1,4 miljoen en 9,7 miljoen kilometer van Neptunus, een enorm verschil dat wijst op een gewelddadige verstoring in het verleden. space.com bij de vorming van een maansysteem, maar is het resultaat van sterke gravitationele verstoringen.
Bovendien draait Nereid in dezelfde richting als Neptunus om zijn as, wat suggereert dat de maan oorspronkelijk bij de planeet hoorde en niet van buitenaf kwam zoals Triton. De meeste andere kleinere manen van Neptunus bevinden zich veel dichter bij de planeet en zijn waarschijnlijk ontstaan uit puin dat na de Triton-inval opnieuw samenklonterde.
Vergelijking met andere maansystemen
Het scenario bij Neptunus verschilt sterk van wat we zien bij andere gasreuzen in ons zonnestelsel. Jupiter en Saturnus hebben uitgebreide maansystemen met tientallen manen in relatief stabiele banen. Uranus, de andere ijsreus, heeft ook een ongewoon maansysteem, maar daar wordt de afwijking toegeschreven aan een gigantische botsing die de hele planeet op zijn kant heeft gekanteld.
Het Neptunus-systeem lijkt uniek in de mate waarin een enkele grote inval het oorspronkelijke systeem heeft vernietigd. Triton zelf draait retrograde om Neptunus, dus in tegengestelde richting van de rotatie van de planeet, wat zijn buitenaardse oorsprong bevestigt.
Toekomstig onderzoek
Wetenschappers hopen in de toekomst meer details te kunnen achterhalen over de samenstelling van Nereid. De maan is alleen van dichtbij gefotografeerd door de Voyager 2-ruimtesonde in 1989, maar die beelden waren te vaag voor gedetailleerde analyse. space.com zou kunnen helpen bevestigen of