De Nationale Bank van België uit haar zorgen over de structureel verslechterde internationale concurrentiepositie van het land en de beperkte financiële middelen om toekomstige crises op te vangen. Gouverneur Pierre Wunsch waarschuwde bij de presentatie van het economische jaarverslag van 2025 dat België al vier jaar op rij een tekort op de handelsbalans heeft en riep op tot snellere economische hervormingen, met name in sectoren als artificiële intelligentie en robotica vrt.be. Wunsch benadrukte dat het begrotingstekort te hoog blijft en dat de regering jaarlijks inspanningen moet leveren om dit aan te pakken.
De waarschuwingen van de Nationale Bank komen in een periode van toenemende internationale onzekerheid. Wunsch refereerde aan de "stormachtige maatregelen" van de regering-Trump in de VS en de handelstarieven die de wereldwijde rechtsorde onder druk zetten. Ondanks deze geopolitieke spanningen, bleef de wereldeconomie in 2025 opmerkelijk stabiel, mede dankzij de AI-boom in de VS en de aanhoudende groei van opkomende economieën zoals China en India . België zelf kende in dat jaar een matige groei van 1 procent en een werkloosheidsgraad van 6,2 procent.
Ook in Nederland is de financiële speelruimte van de overheid beperkt. Minister Heinen van Financiën gaf aan dat het kabinet weinig geld over heeft op de begroting om een nieuwe crisis op te vangen. Hoewel het begrotingstekort volgend jaar met 2,9 procent net binnen de Europese begrotingsregels blijft, zijn de gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten nog niet meegenomen in deze ramingen, wat de toekomst hoogst onzeker maakt nos.nl. Heinen stelde dat de internationale situatie in een hoog tempo verslechtert, waardoor de voorjaarsnota al achterhaald kan zijn op het moment van publicatie.
Het conflict in het Midden-Oosten zal naar verwachting economische gevolgen hebben voor Nederland. Het kabinet staat onder druk om miljarden uit te geven ter compensatie van hoge energieprijzen, maar heeft dit tot nu toe afgehouden. Indien grote uitgaven noodzakelijk worden, bestaat de kans dat Nederland de Europese begrotingsgrens van 3 procent overschrijdt. Dit is een gevoelig punt, aangezien het kabinet in het coalitieakkoord heeft afgesproken om zuinig met de schatkist om te gaan. Minister Heinen wilde nog niet vooruitlopen op de vraag of het overschrijden van de begrotingsgrens een optie is, maar gaf aan de internationale ontwikkelingen en de effecten op de Nederlandse economie, koopkracht en bedrijven in kaart te brengen .
De discussie over financiële solidariteit binnen Europa is niet nieuw. Eerdere crises, zoals de coronacrisis, brachten al spanningen met zich mee over gezamenlijke financiering. In april 2020 noemde de Portugese premier António Costa de houding van Nederland in het crisisberaad over Europese maatregelen "weerzinwekkend, gevoelloos en absoluut onacceptabel". Zuid-Europese landen pleitten toen voor gezamenlijke leningen om de Europese economie te redden, mede om een hernieuwde crisis in de Europese bankensector te voorkomen ftnl. Het redden van landen als Italië werd destijds ook gezien als essentieel voor de stabiliteit van Nederland zelf, gezien de onderlinge economische verwevenheid binnen de eurozone nrc.nl.
De huidige situatie, met beperkte budgettaire ruimte in zowel België als Nederland en toenemende geopolitieke risico's, onderstreept de noodzaak voor structurele hervormingen en voorzichtig financieel beleid om toekomstige schokken op te vangen.