Voor het eerst in de geschiedenis van Marsverkenning heeft NASA's Perseverance-rover sporen van edelstenen ontdekt op het oppervlak van de rode planeet. De rover vond minuscule kristallen van corundum — het mineraal waaruit robijnen en saffieren bestaan — in keistenen langs de rand van de Jezero-krater.
Onverwachte vondst met SuperCam-instrument
De ontdekking werd gedaan door wetenschapper Ann Ollila van Los Alamos National Laboratory en haar team, die de SuperCam-instrumenten van Perseverance gebruikten om een steen genaamd "Hampden River" te onderzoeken. newscientist.com beschikt SuperCam over verschillende methoden om de samenstelling van materialen te testen, waaronder twee lasers die het oppervlak kunnen verbranden of luminiscentie kunnen opwekken.
Bij beide tests vertoonde Hampden River resultaten die vrijwel identiek waren aan laboratoriummetingen van robijnen op aarde. Dit duidde op de aanwezigheid van kleine korrels corundum in de steen. Ollila presenteerde deze bevindingen op 16 maart tijdens de Lunar and Planetary Science Conference in Texas.
Bevestiging in meerdere steenmonsters
De ontdekking bleef niet beperkt tot één steen. Toen de rover verder reed langs de rand van de Jezero-krater, ontdekte het team nog twee andere keistenen met vergelijkbare kenmerken. Een steen genaamd "Coffee Cove" vertoonde eveneens tekenen van corundum, net als een derde steen die "Smiths Harbour" werd gedoopt. Deze herhaalde detecties bevestigen dat het geen eenmalige anomalie betreft.
Raadselachtige oorsprong zonder platentektoniek
De aanwezigheid van corundum op Mars is bijzonder verrassend omdat dit mineraal op aarde ontstaat onder zeer specifieke omstandigheden. newscientist.com is corundum op aarde meestal geassocieerd met tektonische processen. Het vereist een omgeving die zeer arm is aan silica maar rijk aan aluminium.
Mars beschikt echter niet over platentektoniek zoals de aarde. Dit maakt de vorming van corundum op de traditionele manier onmogelijk. In plaats daarvan vermoeden wetenschappers dat het Marscorundum ontstond door meteorietinslagen die het stof verhitten en samenpersten.
Allan Treiman van het Lunar and Planetary Institute in Texas, die niet bij het onderzoeksteam betrokken was, reageerde verrast tijdens de conferentiesessie. Hij merkte op dat er weliswaar aluminiumrijke gesteenten elders op de planeet zijn en er inslagen plaatsvinden, maar dat het toch schokkend was om dit te zien.
Bredere context van mineraalontdekkingen op Mars
Deze ontdekking voegt zich bij een groeiende lijst van opmerkelijke mineraalvondsten op Mars. nasa.gov pure zwavel in een steen die de rover per ongeluk openreed — eveneens een primeur voor Mars. Die vondst betrof elementaire zwavel in kristalvorm, terwijl eerder alleen zwavelgebaseerde mineralen waren gedetecteerd.
vice.com over de ontdekking van opalen op Mars door de Curiosity-rover. Opalen zijn waterrijke mineralen die tot 20 procent vloeibaar water kunnen bevatten. Deze vondst suggereerde dat vloeibaar water mogelijk een miljard jaar langer op Mars aanwezig was dan eerder werd aangenomen.
Wetenschappelijke betekenis
De ontdekking van corundum heeft belangrijke implicaties voor ons begrip van de geologische geschiedenis van Mars. Het wijst op extreme omstandigheden die in het verleden op de planeet hebben plaatsgevonden, waarschijnlijk door krachtige meteorietinslagen. Deze inslagen kunnen lokaal de temperatuur en druk zo hebben verhoogd dat unieke mineralen konden ontstaan.
Bovendien helpen dergelijke mineraalontdekkingen wetenschappers om de evolutie van het Marsoppervlak beter te reconstrueren. Elk nieuw mineraal vertelt een verhaal over de omstandigheden waaronder het ontstond, wat bijdraagt aan een completer beeld van de planetaire geschiedenis.
De Perseverance-rover vervolgt zijn missie in de Jezero-krater, een gebied dat wetenschappers hebben geselecteerd vanwege aanwijzingen dat er ooit een meer aanwezig was. De rover verzamelt monsters die in de toekomst mogelijk naar de aarde worden teruggebracht voor gedetailleerder onderzoek. Met elke nieuwe ontdekking komt Mars een stukje dichterbij, niet alleen als bestemming voor toekomstige verkenning, maar ook als venster op planetaire processen die we nog steeds proberen te begrijpen.