De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA werkt nauw samen met de National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) om de bemanning van de aanstaande Artemis II-missie te beschermen tegen gevaarlijke zonnestromen. De missie, die vier astronauten rond de maan zal brengen, staat gepland voor april 2026 en brengt de bemanning voor het eerst in meer dan vijftig jaar buiten het beschermende magnetische veld van de aarde.
Verhoogd risico buiten het magnetisch schild
Volgens universetoday.com zijn maanmissies kwetsbaarder voor ruimteweer dan astronauten op het International Space Station, die nog enigszins beschermd worden door het magnetisch veld van de aarde. Wanneer de Artemis II-bemanning naar de maan reist, verlaten ze deze beschermende 'schil' die het meeste schadelijke zonnestraling tegenhoudt.
Zonnestromen worden veroorzaakt door uitbarstingen op de zon, zoals X-klasse zonnevlammen en coronale massa-ejecties. Deze gebeurtenissen sturen een stroom van sterk geladen deeltjes richting de aarde en door het hele zonnestelsel. De straling van deze stormen is dodelijk voor het meeste leven en kan bij voldoende blootstelling leiden tot stralingsziekte, een verhoogd risico op kanker en cognitieve stoornissen.
Geleidelijke opbouw van gevaar
Stuart George, een ruimtestralings-analist bij NASA Johnson Space Center, legt uit dat de energetische deeltjes van een zonneuitbarsting niet in één keer aankomen. "Het is meer alsof je in een badkuip zit die geleidelijk volloopt met water," aldus universetoday.com. Deze geleidelijke opbouw geeft observatieteams en astronauten tijd om te plannen en beschermende maatregelen te nemen.
De Orion-capsule is uitgerust met stralingssensoren als onderdeel van een beoordelingssysteem dat continu de stralingsomgeving monitort. Het ruimtevaartuig is bovendien 'gehard' om een zekere mate van straling te weerstaan, maar tijdens intense zonneactiviteit moeten astronauten zich terugtrekken in beschermde delen van het vaartuig.
Zorgen over timing van de lancering
Verschillende wetenschappelijke studies hebben gewaarschuwd dat de geplande lancering in april 2026 mogelijk samenvalt met een periode van verhoogde zonneactiviteit. Dr. Victor M. Velasco Herrera van de National Autonomous University of Mexico heeft een methode ontwikkeld om krachtige zonnestromen te voorspellen. Volgens dailygalaxy.com, zou een uitstel van de missie tot later in 2026 of zelfs 2027 veiliger kunnen zijn.
De zon bevindt zich momenteel in Solar Cycle 25, een van de meest actieve fases van zijn ongeveer elfjarige cyclus. aerospaceglobalnews.com meldt dat naast technische tegenslagen zoals waterstof- en heliumlekken, de stijgende zonnevlamactiviteit NASA zou kunnen dwingen de tijdlijn van de bemande maanmissie te heroverwegen.
Continue monitoring tijdens de missie
NASA heeft aangegeven dat het gedurende de gehele tiendaagse missie de zon in real-time zal monitoren. Volgens skyatnightmagazine.com gebruikt de ruimtevaartorganisatie hiervoor een combinatie van zonneobservatiesatellieten en zelfs rovers op Mars om een compleet beeld te krijgen van de zonneactiviteit.
indiatoday.in benadrukt dat dit de eerste keer zal zijn dat mensen reizen met het Space Launch System (SLS) raket en het Orion-ruimtevaartuig, en dat het ook de verste reis van de aarde in de afgelopen vijftig jaar zal zijn. De vier astronauten – Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch en Jeremy Hansen – zijn getraind om zich tijdens intense zonnestromen 'te verschuilen' in beschermde delen van hun ruimtevaartuig.
Historische context en voorbereiding
Het scenario van astronauten die op de maan vastzitten tijdens een zonnestorm is niet nieuw. In zijn roman "Space" uit 1982 beschreef schrijver James A. Michener al een aangrijpend verhaal over astronauten die op de maan omkwamen door stralingsziekte toen waarschuwingen van de aarde te laat kwamen. NASA wil voorkomen dat zo'n tragedie werkelijkheid wordt.
De ruimtevaartorganisatie heeft uitgebreide protocollen ontwikkeld om de bemanning te beschermen. Wanneer een significante zonnestorm wordt gedetecteerd, kunnen teams waarschuwingen en instructies naar de Artemis-bemanning sturen. De tijd die nodig is voor geladen deeltjes om van de zon naar de aarde te reizen – doorgaans enkele uren tot dagen – biedt een cruciaal tijdvenster voor voorbereiding.
De Artemis II-missie markeert een belangrijke stap in NASA's programma om mensen terug te brengen naar de maan en uiteindelijk naar Mars. Het succesvol navigeren van de gevaren van zonnestraling is essentieel voor de toekomst van bemande ruimteverkenning buiten de beschermende omgeving van de aarde.