De wereldwijde uitstoot van koolstofdioxide uit fossiele brandstoffen vertoont voor het eerst in vijf jaar een neerwaartse trend. Deze ontwikkeling is volgens recente analyses niet het gevolg van een geleidelijke klimaatstrategie, maar wordt grotendeels veroorzaakt door een acute energieschok naar aanleiding van geopolitieke conflicten tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran.
Uit de gegevens van het jaarlijkse Global Carbon Budget, een rapportage waar meer dan 140 wetenschappers aan hebben bijgedragen, blijkt dat de totale uitstoot voor 2026 wordt geschat op circa 38,2 gigaton CO2. Dit betekent een afname van 0,4 procent ten opzichte van het voorgaande jaar. De drijvende kracht achter deze daling is specifiek de sector van de olie, waar de emissies naar verwachting met 1,9 procent zullen krimpen, zoals beschreven door newscientist.com.
De rol van de Straat van Hormuz
De daling in de uitstoot is direct gekoppeld aan de escalatie van spanningen in februari van dit jaar. Het conflict leidde ertoe dat Iran de Straat van Hormuz blokkeerde, een waterweg die essentieel is voor de internationale energievoorziening. Omdat ongeveer 20 procent van de wereldwijde handel in vloeibaar aardgas (LNG) en olie via deze route verloopt, ontstond er een enorme verstoring in de aanvoerketens.
Deze blokkade zorgde voor een scherpe stijging van de olieprijzen, wat wereldwijd leidde tot hogere kosten voor brandstof en gas voor consumenten. Volgens de berichtgeving van heeft deze economische druk ertoe geleid dat diverse landen versneld zijn overgestapt op alternatieve energiebronnen om hun eigen energiezekerheid te waarborgen.
Tegenstroom door steenkoolgebruik
Ondanks de algemene daling is het beeld genuanceerd. De sterke teruggang in olie-emissies wordt namelijk gedeeltelijk gecompenseerd door een stijging in andere fossiele brandstoffen. Er is een toename van 0,6 procent waargenomen in de uitstoot van steenkool. Dit wijst erop dat bepaalde industrieën of regio's zijn teruggevallen op steenkool als goedkoper of meer beschikbaar alternatief om het tekort aan olie en gas op te vangen, een trend die ook wordt benadrukt door .
Tijdelijke dip of structurele verandering?
Klimaatdeskundigen waarschuwen dat deze daling niet noodzakelijkerwijs het begin is van een blijvende trend naar minder uitstoot. Robbie Andrew, mede-auteur van het rapport en verbonden aan de onderzoeksgroep CICERO in Oslo, stelt dat de huidige afname waarschijnlijk een gevolg is van de financiële druk die de energiecrisis veroorzaakt. Hij bestempelt de situatie als een mogelijke "blip", oftewel een tijdelijke uitschieter.
Andrew legt uit dat de uitstoot waarschijnlijk weer zal toenemen zodra de situatie stabiliseert, mits er geen nieuwe crises optreden. Historisch gezien zijn significante dalingen in de 21e eeuw enkel voorgekomen tijdens grote wereldwijde schokken: de financiële crisis van 2009 (een daling van circa 2 procent) en de covid-19-pandemie in 2020 (een daling van ongeveer 6 procent).
De uiteindelijke impact op de klimaatdoelen zal afhangen van hoe lang de huidige energiecrisis aanhoudt en of overheden de huidige economische noodzaak weten om te zetten in een permanent beleid voor energietransitie, aldus de analyse van .