Wetenschappers heroverwegen de geologische status van Mars nadat er aanwijzingen zijn gevonden die wijzen op aanhoudende vulkanische processen. Hoewel de rode planeet lange tijd werd beschouwd als een wereld waarvan de interne motor volledig was stilgevallen, suggereren nieuwe gegevens dat er mogelijk nog steeds sprake is van magmatische activiteit onder het oppervlak.
Traditioneel werd aangenomen dat de kern van Mars miljarden jaren geleden was afgekoeld. Dit proces zou hebben geleid tot het verdwijnen van de geodynamo en het magnetische schild, waardoor de atmosfeer grotendeels verloren ging en de planeet transformeerde tot een koude, droge woestijn. Echter, volgens een analyse van universetoday.com is het mogelijk dat lokale reservoirs van vloeibaar gesteente zijn blijven bestaan, zelfs nadat het globale 'smeltende hart' van de planeet is verdwenen.
Chemische signalen in de atmosfeer
De nieuwe inzichten zijn gebaseerd op waarnemingen van de ExoMars Trace Gas Orbiter (TGO). Dit ruimtevaartuig heeft zoutzuur (HCl) in de atmosfeer van Mars gedetecteerd. In eerste instantie dachten onderzoekers dat dit gas het resultaat was van seizoensgebonden processen. Wanneer de planeet zich in het perihelium bevindt — het punt in de baan dat het dichtst bij de zon ligt — kan de toegenomen warmte interacties tussen aerosolen en de atmosfeer veroorzaken, wat de aanwezigheid van zoutzuur verklaart.
Opvallend is echter dat dit gas nu ook is waargenomen tijdens het aphelion, het moment waarop Mars het verst van de zon af staat. Omdat de zonnewarmte op dat moment onvoldoende is om de bekende atmosferische reacties te triggeren, wijst dit op een alternatieve bron. Zoals beschreven door , suggereert dit dat het gas ontsnapt uit ondergrondse magmakamers.
Focus op de Alba Mons
Het onderzoek, geleid door Alexander Trokhimovskiy van het Space Research Institute aan de Russische Academie van Wetenschappen en gepubliceerd in Science Advances, richt zich specifiek op de regio rond de Alba Mons. Hoewel deze vulkaan minder hoog is dan de Olympus Mons, beslaat hij een groter oppervlak. De detecties van zoutzuur bevinden zich in de nabijheid van dit geologische kenmerk, wat de hypothese van lokale vulkanische activiteit versterkt.
Deze bevindingen staan niet op zichzelf. De InSight-missie heeft in het verleden meer dan 1.300 marsbevingen geregistreerd, wat eveneens wijst op interne dynamiek binnen de planeet. De combinatie van deze seismische data en de chemische signalen uit de atmosfeer ondersteunt de theorie dat Mars niet volledig dormant is. Volgens de berichtgeving van zou de aanwezigheid van ondergrondse magmakamers kunnen verklaren hoe deze gassen vanuit het binnenste van de planeet naar buiten migreren.
Wetenschappelijke implicaties
Indien wordt bevestigd dat er nog steeds magma aanwezig is in delen van de korst, verandert dit het fundamentele begrip van de rode planeet. Zoutzuur is een sterke indicator voor magmatische processen, omdat dit corrosieve middel vaak gepaard gaat met vulkanische emissies.
Hoewel de wetenschappelijke consensus blijft dat Mars grotendeels vulkanisch dood is, dwingen de data van de TGO tot een herwaardering. De mogelijkheid dat er lokale magmakamers overgebleven zijn, opent nieuwe vragen over de thermische evolutie van de planeet. Verdere analyses van de atmosferische samenstelling en de exacte locaties van de gasuitstoot zullen essentieel zijn om vast te stellen of Mars inderdaad nog steeds geologisch actief is, zoals gesuggereerd in de rapportage van .