Vanaf aanstaande vrijdag zullen 45 militairen patrouilleren in de metro- en treinstations van Brussel, een maatregel die deel uitmaakt van de strijd tegen drugscriminaliteit. Hoewel de inzet gericht is op het verhogen van de veiligheid, heeft de militaire vakbond VSOA Defensie ernstige bedenkingen geuit over deze operatie. De kritiek richt zich met name op de verloning, de werkomstandigheden en het ontbreken van een duidelijk juridisch kader voor de militairen.
Chris Huybrechts van VSOA Defensie stelde in een interview met BRUZZ dat de militairen aan deze opdracht beginnen zonder voldoende juridische bescherming [bruzz.be]. Hij benadrukte dat, ondanks de urgentie en de inzet van alle beschikbare middelen, de bescherming van de militairen zelf onvoldoende is gewaarborgd. Huybrechts omschreef de operatie als 'symboolpolitiek' en vreesde dat drugshandel zich simpelweg naar andere locaties zal verplaatsen.
Een van de voornaamste knelpunten volgens de vakbond is het ontbreken van duidelijke 'rules of engagement'. De nieuwe defensiecodex, waaraan minister van Defensie Ludivine Dedonder (PS) werkt, is nog niet van kracht. Dit roept vragen op over de bevoegdheden van militairen wanneer zij bijvoorbeeld getuige zijn van een drugsdeal. Volgens het kabinet van de minister mogen militairen enkel personen staande houden en uit zelfverdediging optreden. Huybrechts voegde hieraan toe dat militairen wel vaststellingen kunnen doen, maar niet adequaat kunnen reageren omdat zij geen politionele bevoegdheid hebben. De juridische bescherming van militairen op straat laat op zich wachten, zo meldde Knack eerder [knack.be].
De opleiding van militairen is primair gericht op oorlogssituaties, wat volgens Huybrechts een risico vormt in een stedelijke omgeving. Hij merkte op dat een soldaat die vuurt, dit bijna altijd dubbel doet en vaak in de borststreek, en dat met oorlogswapens. Dit staat haaks op de vereiste aanpak in een civiele context, waarvoor militairen niet zijn opgeleid.
Naast de juridische en operationele bezwaren, uit de vakbond ook kritiek op de arbeidsomstandigheden en verloning. Eerdere berichtgeving van de vakbond voor jonge beroepsmilitairen BBTV in Nederland, hoewel daterend van januari 2023, toont aan dat zorgen over de huisvesting van militairen niet nieuw zijn. Zo werd het als 'pijnlijk' ervaren dat militairen in hun auto moesten slapen [bbtv.nl]. Hoewel deze specifieke situatie niet direct gerelateerd is aan de huidige inzet in Brussel, illustreert het de bredere problematiek rond de werkomstandigheden van defensiepersoneel. De Onafhankelijke Defensiebond (ODB), een vakbond die de belangen van militairen en burgers behartigt, heeft eveneens de taak om te waken over de arbeidsvoorwaarden en het welzijn van defensiepersoneel [defensiebond.nl].
De inzet van militairen in het binnenland is een gevoelig onderwerp, waarbij de balans tussen veiligheid en de specifieke rol van het leger zorgvuldig moet worden bewaakt. De kritiek van de vakbond VSOA Defensie benadrukt de noodzaak van een helder juridisch kader en adequate ondersteuning voor militairen die worden ingezet voor taken die buiten hun traditionele domein vallen. De discussie over de verloning van '5 euro per uur' en de suggestie van 'slapen in tentjes', zoals genoemd in de oorspronkelijke titel van BRUZZ, wijst op diepere structurele problemen die de motivatie en het welzijn van het defensiepersoneel kunnen beïnvloeden.
De operatie in de Brusselse stations zal naar verwachting een afschrikwekkend effect hebben, maar de effectiviteit op lange termijn en de impact op de militairen zelf blijven aandachtspunten voor de vakbonden en de politiek. De roep om een snelle implementatie van de nieuwe defensiecodex en een duidelijke definitie van de bevoegdheden van militairen in dergelijke situaties zal naar verwachting toenemen.