Vijf gedetineerden op één cel van 13 vierkante meter. Dat is soms de realiteit in de gevangenis van Mechelen — en volgens de Liga voor Mensenrechten geen uitzondering, maar het systeem zelf. De organisatie heeft nu de Belgische overheid voor de rechter gedaagd.
Wat deze zaak bijzonder maakt: eerdere procedures richtten zich altijd op één gevangenis of één individuele gedetineerde. Deze keer gaat het om het volledige Belgische gevangeniswezen. De Liga wil dat de rechter erkent dat er sprake is van een structureel probleem in álle Belgische gevangenissen.
Al jaren veroordelingen
De signalen zijn er al lang. Zoals vrtnws.be berichtte, volgden Belgische en Europese rechtbanken elkaar al op met veroordelingen die de situatie in de gevangenissen onmenselijk noemen.
In oktober kreeg het Pano-programma van VRT toegang tot de gevangenis van Mechelen. Daar verbleven op dat moment zo'n 150 personen in een instelling die eigenlijk maar 84 plaatsen telt.
Wat eist de Liga?
De organisatie wil een einde aan wat zij "mensonwaardige omstandigheden" noemt. De rechter moet dringende én structurele maatregelen opleggen om de overbevolking terug te dringen. Eén van de voorgestelde oplossingen: celstraffen enkel nog inzetten als laatste redmiddel.
Advocaat Hendrik Vandekerckhove, die de Liga vertegenwoordigt, zet het scherp neer: zodra de overheid iemand van zijn vrijheid berooft, draagt ze de verantwoordelijkheid voor menswaardige detentie. En volgens hem slaagt de overheid daar op dit moment niet in.
Van dreigement naar dagvaarding
Deze stap komt niet uit de lucht. In juni stelde de Liga de federale regering al in gebreke en dreigde toen al met gerechtelijke stappen. De dagvaarding van nu maakt die dreiging waar — met één doel: een fundamentele verandering afdwingen in het Belgische detentiesysteem.