De jaarlijkse Lyrid-meteorenzwerm bereikt in de nacht van 21 op 22 april zijn hoogtepunt, waarbij waarnemers onder gunstige omstandigheden tot 18 vallende sterren per uur kunnen zien. Het is de oudste gedocumenteerde meteorenzwerm ter wereld, met observaties die teruggaan tot 687 voor Christus.
Beste kijktijd en omstandigheden
Volgens earthsky.org valt het piekmoment dit jaar op 19:15 UTC op 22 april. De beste waarnemingstijd voor België is echter na middernacht en tot aan de dageraad op 22 april. Dit jaar zijn de omstandigheden bijzonder gunstig: het eerste kwartier van de maan valt pas op 24 april om 2:32 UTC, waardoor de nachtelijke hemel tijdens het hoogtepunt donker en maanloos zal zijn.
De meteorenzwerm is actief van medio tot eind april, maar het piekmoment is relatief smal vergeleken met andere meteorenzwermen. space.com benadrukt dat er geen wekenlange waarnemingsperiodes zijn zoals bij sommige andere zwermen.
Wat zijn de Lyrids?
De Lyrids ontstaan wanneer de Aarde door het puin van komeet Thatcher beweegt. Dit kosmische materiaal, meteoroïden genaamd, treedt met hoge snelheid de atmosfeer binnen en verbrandt, wat de karakteristieke lichtstrepen aan de hemel veroorzaakt. Volgens USA Today Network variëren deze deeltjes in grootte van stofachtige partikels tot rotsblokken.
De meteorenzwerm dankt zijn naam aan het sterrenbeeld Lier (Lyra), het punt aan de hemel vanwaar de meteoren lijken te komen. Dit punt wordt het radiënt genoemd. De meteoren kunnen echter overal aan de hemel verschijnen, niet alleen in de buurt van het sterrenbeeld Lier.
Snelle en heldere meteoren
De Lyrids staan bekend om hun snelle en heldere meteoren, met af en toe spectaculaire vuurbollen. co.uk meldt dat waarnemers gemiddeld 10 tot 18 meteoren per uur kunnen verwachten tijdens het hoogtepunt, hoewel dit aantal kan variëren afhankelijk van de locatie en lichtvervuiling.
Jeremy Evans, een astrofotograaf uit Californië, documenteerde vorig jaar een Lyrid-meteoor langs de Melkweg. Hij beschreef het als een rustige zwerm in 2025, waarbij hij tijdens een hele nacht fotograferen slechts één meteoor vastlegde. Evans woont onder uitzonderlijk donkere Bortle 2-luchten, wat de uitdaging illustreert om deze meteoren waar te nemen, zelfs onder ideale omstandigheden.
Waarnemingstips
Voor de beste waarneming adviseren astronomen om een locatie te kiezen met zo min mogelijk lichtvervuiling. Het radiënt van de Lyrids komt voor middernacht op en staat het hoogst aan de hemel bij dageraad. Volgens timeanddate.com is het niet noodzakelijk om specifiek naar het sterrenbeeld Lier te kijken, omdat meteoren over de hele hemel kunnen verschijnen.
Waarnemers hebben geen telescoop of verrekijker nodig – het blote oog is het beste instrument voor het waarnemen van meteorenzwermen. Het wordt aanbevolen om minstens 20 minuten te nemen om de ogen aan het donker te laten wennen en een comfortabele ligstoel of deken te gebruiken om langdurig naar de hemel te kunnen kijken.
Historische betekenis
De Lyrids zijn de oudst gedocumenteerde meteorenzwerm in de geschiedenis, met de eerste geregistreerde waarneming in 687 voor Christus. Deze lange observatiegeschiedenis maakt de zwerm bijzonder interessant voor astronomen die de baan van komeet Thatcher en de evolutie van meteorenzwermen bestuderen.
Na de Lyrids volgt later in april de Eta Aquariids-meteorenzwerm, die zijn hoogtepunt bereikt begin mei. Deze zwerm ontstaat uit puin van de beroemde komeet van Halley en is vooral goed zichtbaar vanaf het zuidelijk halfrond.
Voor sterrenliefhebbers in België en Nederland biedt de nacht van 21 op 22 april dus een uitstekende gelegenheid om dit jaarlijkse hemelspektakel te aanschouwen, mits het weer meewerkt en de luchten helder blijven.